มัธยัสถ์ (๘ มิถุนายน ๒๕๕๒)

มัธยัสถ์

          มัธยัสถ์ เป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤตว่า มธฺยสฺถ (อ่านว่า มัด-ทะ -ยัด-ถะ) แปลว่า ปานกลาง ตั้งอยู่ในท่ามกลาง  หมายความว่า ไม่ใช้จ่ายเกินพอดี แต่ต้องไม่ให้แร้นแค้น ไม่ให้ขาดแคลนจนเกินไป.  ความมัธยัสถ์ที่ใช้เฉพาะกับการใช้จ่าย หมายถึงการใช้จ่ายอย่างพอเหมาะพอดี.  บรรดาสิ่งของเครื่องใช้ เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม ตลอดจนอาหารการกินทุกอย่างย่อมมีสิ่งที่ดีมากน้อยต่างกัน มีราคาถูกแพงต่างกัน   ถ้าเรารู้จักเลือกซื้อของใช้ของกินที่มีราคาพอเหมาะกับฐานะ พอเหมาะกับการใช้งาน ไม่ฟุ้งเฟ้อใช้สิ่งที่แพงเกินไป ก็เรียกว่ารู้จักมัธยัสถ์.  ความมัธยัสถ์ช่วยให้คนดำรงชีวิตอยู่ได้ในความพอดี ซึ่งเป็นวิถีทางที่ทำให้ชีวิตเป็นสุขอย่างยั่งยืน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ว่องไว (๑๘ มิถุนายน ๒๕๕๒)

ว่องไว

          ว่องไว เป็นคำกริยา บอกลักษณะของคนหรือสัตว์ที่กระฉับกระเฉง คล่องแคล่ว เช่น เด็กคนนี้ท่าทางว่องไวดี คงจะทำงานได้ทันใจฉัน.  ดูท่าเขาเป็นคนว่องไว แต่ให้ทำงานทำไมช้าเหลือเกิน คงจะมัวแต่คุย.

          คำว่า ว่องไว มักจะใช้เข้าคู่กับคำว่า แคล่วคล่อง เป็น แคล่วคล่องว่องไว หมายความว่า ทำได้รวดเร็วอย่างกระฉับกระเฉง เช่น เขาเรียนขับรถได้ไม่กี่วันก็ขับได้แคล่วคล่องว่องไวดี.  เด็กคนนี้ท่าทางฉลาดและแคล่วคล่องว่องไว ให้ไปทำอะไรก็ไม่ยืดยาดไม่เงอะงะ.   คำว่า ว่องไว บางทีมีความหมายเหมือนคำว่า ไว เช่น เขาทำงานไว หรือ ทำงานว่องไว.  บางทีมีความหมายคล้ายคำว่า ปราดเปรียว เช่น เสือดำเป็นสัตว์ที่ว่องไวมาก เหยื่อมักจะหนีมันไม่ใคร่พ้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พิมพ์-สิ่งพิมพ์ (๒๗ พฤษภาคม ๒๕๕๒)

พิมพ์-สิ่งพิมพ์

          คำว่า พิมพ์ หมายถึง ทําให้เป็นตัวหนังสือหรือรูปรอยอย่างใด ๆ โดยวิธีการใด ๆ อันอาจให้เกิดเป็นสำเนาของสิ่งพิมพ์นั้นเหมือนรูปเดิม เช่น พิมพ์ลายนิ้วมือ พิมพ์ด้วยแท่นพิมพ์ พิมพ์ดีด พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์คอมพิวเตอร์.

          ส่วน สิ่งพิมพ์ หมายถึง สมุด แผ่นกระดาษ หรือวัตถุใด ๆ ที่ผลิตขึ้นจากการพิมพ์ รวมตลอดทั้งบทเพลง แผนที่ แผนผัง แผนภาพ ภาพวาด ภาพระบายสี ใบประกาศ แผ่นเสียง หรือสิ่งอื่นใดอันมีลักษณะเช่นเดียวกัน. การที่กฎหมายกำหนดให้สิ่งพิมพ์มีความหมายกว้าง เพราะสิ่งพิมพ์มักมีลิขสิทธิ์ การที่จะคัดลอกหรือนำไปใช้จะต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของสิ่งพิมพ์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ก๋วยเตี๋ยว (๘ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

ก๋วยเตี๋ยว

          ก๋วยเตี๋ยว เป็นคำยืมมาจากภาษาจีน.  ก๋วย แปลว่า แป้ง หรือผลไม้ หรือส่วนที่ได้มาจากผลของพืช   ส่วน เตี๋ยว แปลว่า เส้น  รวมความแล้วแปลว่า เส้นที่ทำมาจากแป้ง.  คำว่า ก๋วยเตี๋ยว  พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายไว้ว่า ชื่อของกินชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้าเป็นเส้น ๆ ลวกสุกแล้วปรุงด้วยเครื่องมีหมูเป็นต้น

          การที่ก๋วยเตี๋ยวเป็นที่นิยม เนื่องมาจากในสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง จอมพล ป. พิบูลสงคราม ผู้นำรัฐบาลในสมัยนั้น มีนโยบายสนับสนุนให้คนไทยรับประทานก๋วยเตี๋ยวเป็นอาหารกลางวัน. ก๋วยเตี๋ยวเป็นอาหารที่ปรุงง่าย จะปรุงเมื่อเวลากิน จึงเก็บไว้ได้นานโดยไม่เสีย กินไม่เบื่อ. ดังที่มีคำขวัญของนายกรัฐมนตรีในสมัยนั้นที่ว่า “อาหารกลางวันของท่านคือ ก๋วยเตี๋ยว”นอกจากจะสนับสนุนให้คนไทยกินก๋วยเตี๋ยวแล้ว ยังสนับสนุนให้ขายด้วย


ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.