อะดรีนาลิน (๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๒)

อะดรีนาลิน

          อะดรีนาลิน เป็นคำทับศัพท์จากคำภาษาอังกฤษที่เขียนว่า Adrenalin.  อะดรีนาลิน เป็นฮอร์โมนที่ผลิตและหลั่งจากต่อมหมวกไตส่วนใน  ออกฤทธิ์ต่อหัวใจและกล้ามเนื้อเรียบที่อยู่ในผนังของหลอดลมในปอดและผนังของหลอดเลือด  ส่งผลให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น  ทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจและกล้ามเนื้อขยายและทำให้หลอดลมในปอดขยาย  แต่ทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงทางเดินอาหารและเยื่อเมือกลดขนาดลง  ส่งผลให้หายใจสะดวก. การที่เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อมากขึ้น จะเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อส่วนอื่น ๆ ด้วย.  อะดรีนาลินจะหลั่งมากเมื่ออยู่ในภาวะวิกฤต เช่น คนตกใจเมื่อไฟไหม้บ้าน สามารถยกของหนัก ๆ ได้   เมื่อเกิดภัยอันตรายฉับพลัน คนที่อายุมากแล้ว หรือคนที่กำลังเจ็บป่วย อาจลุกขึ้นวิ่งได้ทันที.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กะเตง (๓ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

กะเตง

          กะเตง เป็นคำกริยา มีความหมายว่า พกหรือพาไปด้วย อาการที่พกไปนั้นมีลักษณะทุลักทุเล  ไม่เรียบร้อย เอาไปเป็นภาระ   ใช้เมื่อมีความรู้สึกว่า ไม่น่าจะต้องพกหรือพาไปด้วย   เช่น   แม่ให้เลี้ยงน้อง เขาก็เลยกะเตงน้องไปเล่นกับเพื่อนๆด้วย.      ยายหนูหวงกระเป๋าใส่ของเล่นของแกมาก ไปไหนก็กะเตงไปด้วย.   เธอจะไปเดินซื้อของ แล้วจะกะเตงกระเป๋าหนังสือไปให้เกะกะทำไม   คำว่า กะเตง  อาจใช้ซ้ำเป็น  กะเตงๆ  หมายความว่า ไปอย่างไม่เรียบร้อย   เช่น  อาการพายเรือที่มีของหนักถ่วงอยู่ข้างหลัง ทำให้หัวเรือแกว่งไปมา  เรียกว่า  พายเรือกะเตง ๆ   อาการอุ้มเด็กเข้าสะเอวทำให้น้ำหนักเด็กถ่วงไปข้างหนึ่ง เรียกว่า อุ้มเด็กกะเตง ๆ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ยุงก้นปล่อง (๑ มิถุนายน ๒๕๕๒)

ยุงก้นปล่อง

          ยุงมีหลายชนิด เช่น ยุงรำคาญ ยุงก้นปล่อง ยุงลาย. ยุงรำคาญดูดเลือดคนกิน ยุงลายนอกจากจะดูดเลือดแล้ว ยังเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออกมาสู่คนด้วย.

          ยุงก้นปล่อง เป็นยุงที่มีปากเป็นหลอดยาว เพื่อใช้เจาะดูดเลือด เวลาเกาะดูดเลือดคนหรือสัตว์จะปักหัวลง ส่วนท้องและก้นชี้ขึ้น ทำให้ดูคล้ายปล่องไฟ.  ยุงก้นปล่องที่ดูดเลือดคนเป็นยุงตัวเมีย และขณะที่ดูดเลือดมักจะเป็นพาหะนำโรคมาสู่คนด้วย คือโรคมาลาเรีย หรือที่บางคนเรียกว่า ไข้จับสั่น. ยุงก้นปล่องตัวผู้ไม่กินเลือดคน แต่จะกินน้ำหรือน้ำหวานจากดอกไม้

          ยุงที่ทำโรคมาลาเรียมาสู่คนคือ ยุงก้นปล่อง คำว่า ปล่อง ต้องออกเสียง ปอ ลอ ควบ ไม่ใช่ *ยุงก้นป่อง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เทียม (๑) (๒๒ มิถุนายน ๒๕๕๒)

เทียม (๑)

          คำว่า  เทียม  มีความหมายว่า  ทำตามอย่างให้เหมือนหรือคล้ายของจริงของแท้  เช่น  หนังเทียม  ของเทียม  ดาวเทียม.  ของเทียม เป็นสิ่งที่ทำขึ้นคล้ายของจริง  มีลักษณะเหมือนของจริง หรือเปรียบคล้ายของจริง  จุดประสงค์เพื่อให้มีสิ่งที่ใช้ประโยชน์ได้เท่าของจริงหรือเหมือนของจริง  เช่น  เพชรเทียม เป็นวัสดุที่มีแสงแวววาวมองเหมือนเพชร แต่ไม่ใช่เพชรจึงมีราคาถูกกว่ามาก.  ฝนเทียม  เป็นฝนที่ทำให้เกิดขึ้นด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์  แม้จะเป็นฝนเทียม  แต่น้ำที่ตกลงมาก็เป็นน้ำฝนที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ไร่นาและพื้นที่ทำการเกษตรกรรมได้.  ดาวเทียม คือวัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นให้โคจรรอบโลกหรือรอบเทหวัตถุอื่นในฟากฟ้าอื่น  มีอุปกรณ์เพื่อการปฏิบัติงานต่าง ๆ  เช่น  สำรวจอวกาศ  รวบรวมข้อมูลความรู้เกี่ยวกับอวกาศ พื้นผิวโลก และในโลก    รับส่งสัญญาณคลื่นวิทยุและโทรทัศน์จากพื้นที่ต่าง ๆ บนโลก  เป็นต้น  วัตถุนี้ลอยอยู่คล้ายดาว  จึงเรียกว่า ดาวเทียม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แช็ต (๑๑ มิถุนายน ๒๕๕๒)

แช็ต

          แช็ต หมายถึง พูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ด้วยการพิมพ์ข้อความโต้ตอบกันทางคอมพิวเตอร์. แช็ต มาจากคำภาษาอังกฤษ chat หมายถึง พูดคุยอย่างไม่เป็นทางการ.

          สิ่งที่พูดคุยหรือส่งมาแลกเปลี่ยนกันมีทั้งข้อความ เสียง ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหว ผู้ที่พูดคุยกันอาจจะรู้จักหรือไม่รู้จักกันมาก่อนก็ได้ แต่ต้องลงทะเบียนสมัครเป็นสมาชิก    ถ้าไม่ลงทะเบียนก็สามารถอ่าน ฟัง และดูภาพได้ แต่ไม่สามารถแสดงความคิดเห็นโต้ตอบได้  เรื่องที่ผู้ใช้คอมพิวเตอร์คุยกันมีมากมายหลายประเภท แล้วแต่ความสนใจ เช่น การเมือง การศึกษา สุขภาพ เรื่องราวในวงการบันเทิง ฯลฯ   เรื่องต่าง ๆ เหล่านี้มีทั้งเรื่องซึ่งมีแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้และความเห็นส่วนตัว การแช็ตจึงเป็นเสรีภาพที่ไร้ขอบเขต ผู้ใช้ต้องมีวิจารณญาณในการรับข้อมูล

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หลังขดหลังแข็ง (๒๑ มิถุนายน ๒๕๕๒)

หลังขดหลังแข็ง

          หลังขดหลังแข็ง   เป็นสำนวน หมายความว่า  ตรากตรำจนหลังแข็ง   มีนัยความหมายว่า ไม่มีเวลาพักผ่อน  หรือไม่ได้นอนพักเลย   เช่น  เขาต้องทำงานหลังขดหลังแข็งกว่าจะได้เงินมาเลี้ยงครอบครัว.   เขามีการศึกษาน้อยจึงต้องทำงานหลังขดหลังแข็งเพื่อหาเลี้ยงตัวไปวัน ๆ.    คำว่า  หลังขด  แปลว่า  หลังงอ   เนื่องจากการยืนและก้มตัวทำงาน  เช่น ชาวนาที่ยืนดำนาเป็นเวลานาน ๆ  หลังที่ก้มอยู่นานจะโค้งงอ  ผู้ที่ทำงานในลักษณะนี้นาน ๆ  เมื่อมีอายุมากหลังก็จะโค้งงอ  ยืดตัวขึ้นให้หลังตรงไม่ได้.    คำว่า หลังแข็ง  หมายถึง หลังที่ยึดแข็งเพราะอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ   เช่น  นั่งทำงานนาน ๆ ทำให้หลังแข็งต้องลุกขึ้นบิดตัวไปมาบ้าง.  หลังขดหลังแข็ง ใช้เป็นสำนวนเปรียบ เทียบ   การทำงานที่ต้องตรากตรำอยู่นาน  ไม่ได้พักผ่อน ไม่ได้นอนพักหลังจนหลังแข็งหลังงอ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สิทธิประโยชน์ (๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๒)

สิทธิประโยชน์

          คำว่า สิทธิประโยชน์ ประกอบด้วยคำว่า สิทธิ กับ ประโยชน์สิทธิ หมายถึง อำนาจที่จะทำการใด ๆ ได้ตามที่กฎหมายระบุไว้ เช่น สิทธิเด็ก  สิทธิผู้บริโภค.  ประโยชน์ หมายถึง สิ่งที่เป็นผลดีหรือเป็นคุณ หรือสิ่งที่มีผลใช้ได้ดีกับที่คิดมุ่งหมายไว้ เช่น ประโยชน์ของข้าวกล้อง. ประโยชน์ของการไม่สูบบุหรี่.

          สิทธิประโยชน์ หมายถึง ประโยชน์ที่ได้ตามสิทธิ์ คือสิ่งที่เป็นผลดีที่บุคคลใด ๆ พึงจะได้รับตามที่ระบุไว้ในกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลนั้น เช่น ระบุไว้ในสัญญา สนธิสัญญา กฎ ระเบียบต่าง ๆ เช่น บริษัทประกันชีวิตบางแห่งให้สิทธิประโยชน์แก่ผู้เอาประกันสูงกว่าบริษัทอื่น.  พนักงานบริษัทนี้ได้รับสิทธิประโยชน์เป็นค่าเช่าบ้าน.  สิทธิประโยชน์ที่อุตสาหกรรมยางพาราให้แก่ผู้ประกอบกิจการอุตสาหกรรม คือกรรมสิทธิ์ถือครองที่ดินในนิคมอุตสาหกรรมยางพารา

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.