ฮอร์โมน (Hormone) (๒ มิถุนายน ๒๕๕๒)

ฮอร์โมน (Hormone)

          คำว่า ฮอร์โมน เป็นสารอินทรีย์ผลิตจากต่อมไร้ท่อและจากกลุ่มเซลล์ประสาทบางกลุ่มในสมองใหญ่ส่วนล่าง หลั่งเข้าสู่หลอดเลือดหรือหลอดน้ำเหลือง หรือเข้าสู่ของเหลวที่อยู่ระหว่างเซลล์โดยไม่ผ่านท่อ.  ฮอร์โมน ออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของเซลล์ทั่วไปหรือเซลล์ของอวัยวะบางส่วน มีผลทำให้เกิดภาวะค่อนข้างคงที่ สมดุลและพอเหมาะพอดีของสิ่งต่าง ๆ ในร่างกาย

          ฮอร์โมน มีหลายชนิดและมีความสำคัญมากน้อยต่างกัน บางชนิดถ้าขาดไปจะทำให้ตายได้ เช่น ขาดฮอร์โมนจากต่อมพาราไทรอยด์ บางชนิดควบคุมให้ระดับแคลเซี่ยมไม่ให้ลด บางชนิดควบคุมระดับน้ำตาลไม่ให้สูงเกินไป บางชนิดควบคุมพัฒนาการของร่างกาย หากขาดไปจะทำให้ร่างกายและสมองไม่พัฒนาจึงเตี้ย แคระ และโง่

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อะดรีนาลิน (๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๒)

อะดรีนาลิน

          อะดรีนาลิน เป็นคำทับศัพท์จากคำภาษาอังกฤษที่เขียนว่า Adrenalin.  อะดรีนาลิน เป็นฮอร์โมนที่ผลิตและหลั่งจากต่อมหมวกไตส่วนใน  ออกฤทธิ์ต่อหัวใจและกล้ามเนื้อเรียบที่อยู่ในผนังของหลอดลมในปอดและผนังของหลอดเลือด  ส่งผลให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น  ทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจและกล้ามเนื้อขยายและทำให้หลอดลมในปอดขยาย  แต่ทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงทางเดินอาหารและเยื่อเมือกลดขนาดลง  ส่งผลให้หายใจสะดวก. การที่เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อมากขึ้น จะเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อส่วนอื่น ๆ ด้วย.  อะดรีนาลินจะหลั่งมากเมื่ออยู่ในภาวะวิกฤต เช่น คนตกใจเมื่อไฟไหม้บ้าน สามารถยกของหนัก ๆ ได้   เมื่อเกิดภัยอันตรายฉับพลัน คนที่อายุมากแล้ว หรือคนที่กำลังเจ็บป่วย อาจลุกขึ้นวิ่งได้ทันที.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กะเตง (๓ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

กะเตง

          กะเตง เป็นคำกริยา มีความหมายว่า พกหรือพาไปด้วย อาการที่พกไปนั้นมีลักษณะทุลักทุเล  ไม่เรียบร้อย เอาไปเป็นภาระ   ใช้เมื่อมีความรู้สึกว่า ไม่น่าจะต้องพกหรือพาไปด้วย   เช่น   แม่ให้เลี้ยงน้อง เขาก็เลยกะเตงน้องไปเล่นกับเพื่อนๆด้วย.      ยายหนูหวงกระเป๋าใส่ของเล่นของแกมาก ไปไหนก็กะเตงไปด้วย.   เธอจะไปเดินซื้อของ แล้วจะกะเตงกระเป๋าหนังสือไปให้เกะกะทำไม   คำว่า กะเตง  อาจใช้ซ้ำเป็น  กะเตงๆ  หมายความว่า ไปอย่างไม่เรียบร้อย   เช่น  อาการพายเรือที่มีของหนักถ่วงอยู่ข้างหลัง ทำให้หัวเรือแกว่งไปมา  เรียกว่า  พายเรือกะเตง ๆ   อาการอุ้มเด็กเข้าสะเอวทำให้น้ำหนักเด็กถ่วงไปข้างหนึ่ง เรียกว่า อุ้มเด็กกะเตง ๆ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ยุงก้นปล่อง (๑ มิถุนายน ๒๕๕๒)

ยุงก้นปล่อง

          ยุงมีหลายชนิด เช่น ยุงรำคาญ ยุงก้นปล่อง ยุงลาย. ยุงรำคาญดูดเลือดคนกิน ยุงลายนอกจากจะดูดเลือดแล้ว ยังเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออกมาสู่คนด้วย.

          ยุงก้นปล่อง เป็นยุงที่มีปากเป็นหลอดยาว เพื่อใช้เจาะดูดเลือด เวลาเกาะดูดเลือดคนหรือสัตว์จะปักหัวลง ส่วนท้องและก้นชี้ขึ้น ทำให้ดูคล้ายปล่องไฟ.  ยุงก้นปล่องที่ดูดเลือดคนเป็นยุงตัวเมีย และขณะที่ดูดเลือดมักจะเป็นพาหะนำโรคมาสู่คนด้วย คือโรคมาลาเรีย หรือที่บางคนเรียกว่า ไข้จับสั่น. ยุงก้นปล่องตัวผู้ไม่กินเลือดคน แต่จะกินน้ำหรือน้ำหวานจากดอกไม้

          ยุงที่ทำโรคมาลาเรียมาสู่คนคือ ยุงก้นปล่อง คำว่า ปล่อง ต้องออกเสียง ปอ ลอ ควบ ไม่ใช่ *ยุงก้นป่อง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เทียม (๑) (๒๒ มิถุนายน ๒๕๕๒)

เทียม (๑)

          คำว่า  เทียม  มีความหมายว่า  ทำตามอย่างให้เหมือนหรือคล้ายของจริงของแท้  เช่น  หนังเทียม  ของเทียม  ดาวเทียม.  ของเทียม เป็นสิ่งที่ทำขึ้นคล้ายของจริง  มีลักษณะเหมือนของจริง หรือเปรียบคล้ายของจริง  จุดประสงค์เพื่อให้มีสิ่งที่ใช้ประโยชน์ได้เท่าของจริงหรือเหมือนของจริง  เช่น  เพชรเทียม เป็นวัสดุที่มีแสงแวววาวมองเหมือนเพชร แต่ไม่ใช่เพชรจึงมีราคาถูกกว่ามาก.  ฝนเทียม  เป็นฝนที่ทำให้เกิดขึ้นด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์  แม้จะเป็นฝนเทียม  แต่น้ำที่ตกลงมาก็เป็นน้ำฝนที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ไร่นาและพื้นที่ทำการเกษตรกรรมได้.  ดาวเทียม คือวัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นให้โคจรรอบโลกหรือรอบเทหวัตถุอื่นในฟากฟ้าอื่น  มีอุปกรณ์เพื่อการปฏิบัติงานต่าง ๆ  เช่น  สำรวจอวกาศ  รวบรวมข้อมูลความรู้เกี่ยวกับอวกาศ พื้นผิวโลก และในโลก    รับส่งสัญญาณคลื่นวิทยุและโทรทัศน์จากพื้นที่ต่าง ๆ บนโลก  เป็นต้น  วัตถุนี้ลอยอยู่คล้ายดาว  จึงเรียกว่า ดาวเทียม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แช็ต (๑๑ มิถุนายน ๒๕๕๒)

แช็ต

          แช็ต หมายถึง พูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ด้วยการพิมพ์ข้อความโต้ตอบกันทางคอมพิวเตอร์. แช็ต มาจากคำภาษาอังกฤษ chat หมายถึง พูดคุยอย่างไม่เป็นทางการ.

          สิ่งที่พูดคุยหรือส่งมาแลกเปลี่ยนกันมีทั้งข้อความ เสียง ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหว ผู้ที่พูดคุยกันอาจจะรู้จักหรือไม่รู้จักกันมาก่อนก็ได้ แต่ต้องลงทะเบียนสมัครเป็นสมาชิก    ถ้าไม่ลงทะเบียนก็สามารถอ่าน ฟัง และดูภาพได้ แต่ไม่สามารถแสดงความคิดเห็นโต้ตอบได้  เรื่องที่ผู้ใช้คอมพิวเตอร์คุยกันมีมากมายหลายประเภท แล้วแต่ความสนใจ เช่น การเมือง การศึกษา สุขภาพ เรื่องราวในวงการบันเทิง ฯลฯ   เรื่องต่าง ๆ เหล่านี้มีทั้งเรื่องซึ่งมีแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้และความเห็นส่วนตัว การแช็ตจึงเป็นเสรีภาพที่ไร้ขอบเขต ผู้ใช้ต้องมีวิจารณญาณในการรับข้อมูล

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.