คอเลสเตอรอล (๕ สิงหาคม ๒๕๕๒)

คอเลสเตอรอล

          คอเลสเตอรอล เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า cholesterol เป็นไขมันที่ได้จากเนื้อสัตว์. และตับก็สามารถสร้างคอเลสเตอรอลได้เองด้วย. คอเลสเตอรอล ทำให้เกิดสารไขมันที่แตกต่าง ๒ ชนิด. ถ้าคอเตสเทอรอลจับกับโปรตีนที่มีโมเลกุลใหญ่ จะได้สารไขมันที่เป็นไขมันดี เรียกว่า HDL   ที่เรียกว่า ไขมันดี เพราะร่างกายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ เช่นนำไปสร้างฮอร์โมนเพศ  สร้างฮอร์โมนที่ลดการอักเสบ และสร้างส่วนประกอบของเซลล์. ถ้าคอเลสเตอรอลจับกับโปรตีนที่มีโมเลกุลเล็ก จะทำให้ได้สารไขมันที่เป็นไขมันไม่ดี ซึ่งเรียกว่า LDL ไขมันชนิดนี้ถ้ามีมากจะเกาะผนังหลอดเลือด จะทำให้ผนังหลอดเลือดอักเสบและแข็ง

          การออกกำลังกายสม่ำเสมอและไม่กินไขมันสัตว์มากเกินไป จะช่วยลดไขมันไม่ดีได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สังหรณ์ (๒๖ สิงหาคม ๒๕๕๒)

สังหรณ์

          คำว่า สังหรณ์ สังหรณ์ หมายความว่า รู้สึกคล้ายมีอะไรมาดลใจ ทำให้รู้ว่าจะมีเหตุเกิดขึ้น เหตุที่เกิดมักเป็นเหตุร้าย เช่น เมื่อได้ยินเสียงโทรศัพท์ดังขึ้นกลางดึก เขาก็นึกสังหรณ์ว่าจะได้รับข่าวร้ายเกี่ยวกับมารดาที่ป่วยหนัก. เจ้าตูบส่งเสียงร้องและตะกุยกล่องใบนั้น ทำให้เขาสังหรณ์ใจว่าอาจมีอะไรผิดปรกติอยู่ในกล่อง

          คำว่า สังหรณ์ อาจใช้ประกอบกับคำว่า เทพ เป็น เทพสังหรณ์ (อ่านว่า เทบ-สัง-หอน)หมายความว่า เทวดามาดลใจให้ฝัน หรือใช้ประกอบกับคำว่า ลาง เป็น ลางสังหรณ์ หมายความว่า ลางที่ดลใจ ทำให้เชื่อว่าอาจจะมีเหตุดีหรือเหตุร้ายเกิดขึ้น เช่น บางคนเชื่อว่าเขม่นตาซ้ายเป็นลางสังหรณ์ว่าจะได้ลาภ. จิ้งจกตกลงมาตายต่อหน้า เชื่อกันว่าเป็นลางสังหรณ์ว่าจะเกิดเหตุร้าย

          คำว่า สังหรณ์ อาจเขียนไม่มี ณ์ ก็ได้ แต่ไม่นิยม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เสียกำซ้ำกอบ (๒๕ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

เสียกำซ้ำกอบ

          กำ คือ ปริมาณของที่อยู่ในกำมือหนึ่ง มักใช้ว่า กำมือ เช่น หยิบข้าวสารมา ๑ กำมือ.  ส่วน กอบ คือปริมาณของที่ใช้อุ้งมือสองข้างประชิดกันแล้วช้อนขึ้นมา เรียกว่า สองมือกอบ หรือ สองฟายมือ.  กอบ จึงมีปริมาณมากกว่า กำ

          สำนวน เสียกำซ้ำกอบ หมายความว่า เสียไปจำนวนหนึ่งแล้ว ต้องมาเสียซ้ำมากกว่าอีก.  ในเรื่องพระเวสสันดร เมื่อพระเวสสันดรพระราชทานช้างให้พราหมณ์จากต่างเมืองไปแล้ว ชาวเมืองก็กล่าวโทษจะให้พระเจ้ากรุงสญชัยเนรเทศพระเวสสันดร  พระนางผุสดีจึงทูลทัดทานว่าพระเจ้ากรุงสญชัยนั้นเสียช้างคู่เมืองไปแล้ว ยังจะต้องมาเสียพระโอรสอีก เท่ากับเป็นการเสียกำซ้ำกอบ ซึ่งไม่สมควรเลย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อังคาร (๑) (๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๒)

อังคาร (๑)

          อังคาร เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาบาลีและสันสกฤตว่า องฺคาร (อ่านว่า อัง-คา-ระ) แปลว่า ถ่าน ทั้งถ่านที่ยังไม่ติดไฟและที่ติดไฟแล้ว ก็เรียกว่า องฺคาร ทั้งนั้น เนื่องจากถ่านที่ติดไฟมีสีแดงฉาน คำว่า องฺคาร (อ่านว่า อัง-คา-ระ) จึงนำมาใช้เรียกชื่อดาวเคราะห์ที่มีแสงสีแดงประดุจถ่านที่ติดไฟ. ในภาษาไทย เรียกดาวเคราะห์นี้ว่า ดาวอังคาร นอกจากนี้ยังเป็นชื่อวันในรอบสัปดาห์ต่อจากวันจันทร์อีกด้วย

          ตามคติของอินเดียโบราณ อังคารหรือดาวอังคารเป็นเทพองค์หนึ่ง เรียกว่า พระอังคาร มี ๔ กร มีกายสีแดง เครื่องทรงและเครื่องประดับล้วนแต่เป็นสีแดงเพลิง มีแกะเป็นพาหนะ แต่รูปวาดของไทยมักวาดรูปพระอังคารเป็นเทพทรงมหิงสาหรือควายเป็นพาหนะ ตำนานอินเดียบางตำนานก็กล่าวว่า พระอังคารเป็นเทพแห่งสงคราม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บุพการี (๑๓ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

บุพการี

          คำว่า บุพการี มาจากคำว่า บุพ (อ่านว่า บุบ-พะ) กับคำว่า การีบุพ แปลว่า ก่อน ทีแรก เบื้องต้น เบื้องหน้า. ส่วนคำว่า การี แปลว่า ผู้มีการกระทำ หรือ ผู้ทำ.  คำนี้มีสองความหมาย ความหมายแรกใช้ในภาษากฎหมาย หมายถึง ญาติทางสาโลหิตโดยตรงขึ้นไป ได้แก่ บิดามารดา ปู่ย่า ตายาย ทวด.  อีกความหมายหนึ่งใช้ทางพระพุทธศาสนา หมายถึง ผู้ทำคุณให้ก่อนโดยไม่หวังผลตอบแทน เช่น บิดามารดาเป็นบุพการีของบุตรธิดา เพราะเป็นผู้มีพระคุณซึ่งให้กำเนิดและเลี้ยงดู.  ครูอาจารย์เป็นบุพการีของศิษย์ เพราะได้อบรมสั่งสอนศิษย์ให้มีความรู้.  บุตรธิดาที่ดีจึงควรมีความกตัญญูกตเวทิตาต่อบิดามารดา และศิษย์ที่ดีควรมีความกตัญญูกตเวทิตาต่อครูอาจารย์ กล่าวคือเป็นผู้ที่รู้บุญคุณท่านแล้วรู้จักตอบแทนคุณท่าน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.