บุพการี (๑๓ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

บุพการี

          คำว่า บุพการี มาจากคำว่า บุพ (อ่านว่า บุบ-พะ) กับคำว่า การีบุพ แปลว่า ก่อน ทีแรก เบื้องต้น เบื้องหน้า. ส่วนคำว่า การี แปลว่า ผู้มีการกระทำ หรือ ผู้ทำ.  คำนี้มีสองความหมาย ความหมายแรกใช้ในภาษากฎหมาย หมายถึง ญาติทางสาโลหิตโดยตรงขึ้นไป ได้แก่ บิดามารดา ปู่ย่า ตายาย ทวด.  อีกความหมายหนึ่งใช้ทางพระพุทธศาสนา หมายถึง ผู้ทำคุณให้ก่อนโดยไม่หวังผลตอบแทน เช่น บิดามารดาเป็นบุพการีของบุตรธิดา เพราะเป็นผู้มีพระคุณซึ่งให้กำเนิดและเลี้ยงดู.  ครูอาจารย์เป็นบุพการีของศิษย์ เพราะได้อบรมสั่งสอนศิษย์ให้มีความรู้.  บุตรธิดาที่ดีจึงควรมีความกตัญญูกตเวทิตาต่อบิดามารดา และศิษย์ที่ดีควรมีความกตัญญูกตเวทิตาต่อครูอาจารย์ กล่าวคือเป็นผู้ที่รู้บุญคุณท่านแล้วรู้จักตอบแทนคุณท่าน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แตกพาน (๓ สิงหาคม ๒๕๕๒)

แตกพาน

          แตกพาน หมายถึง เริ่มเป็นหนุ่ม อยู่ในช่วงอายุระหว่าง ๑๒-๑๕ ปี.  จะคลำพบก้อนแข็งชัดเจนใต้หัวนม มีอาการปวด บางครั้งอาจมีการอักเสบร่วมด้วย  เนื่องจากมีการสร้างฮอร์โมนเพศเพิ่มขึ้นมาก. ฮอร์โมนไปกระตุ้นต่อมน้ำนมของผู้ที่จะเริ่มเป็นหนุ่มให้โตขึ้นอย่างรวดเร็ว  เต้านมขยายตัวไม่ทันจึงทำให้ปวดและคลำได้เป็นก้อน เป็นอาการที่เกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนวัย  อาการปวดจะปรากฏชัดในผู้ชายเพราะเต้านมเล็ก และไขมันใต้ผิวหนังน้อยกว่าผู้หญิง.  ผู้ชายในช่วงที่นมแตกพาน เสียงจะแตกด้วย เนื่องจากฮอร์โมนเพศชายทำให้กล่องเสียงขยายขึ้น สายเสียงหรือเส้นเสียงยาวขึ้น ทำให้เสียงห้าว

          คำว่า แตก ในที่นี้ ใช้กับสิ่งที่ขยายออกหรือผลิออก.  ส่วนคำว่า พาน สันนิษฐานว่าหมายถึง ส่วนที่นูนขึ้น. แตกพาน จึงใช้เรียกอาการที่ร่างกายสร้างฮอร์โมนเพศขึ้น ทำให้ไปกระตุ้นต่อมน้ำนมให้ขยายตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

รูมาติซึ่ม (๓ กันยายน ๒๕๕๒)

รูมาติซึ่ม

          รูมาติซึ่ม มาจากคำภาษาอังกฤษว่า rheumatism เป็นชื่อโรคที่เกิดกับพังผืด ข้อ กระดูก เอ็น เอ็นกล้ามเนื้อ และกล้ามเนื้อ มีทั้งที่ทราบสาเหตุและไม่ทราบสาเหตุ. ผู้ที่เป็นโรคนี้มีอาการสำคัญคือข้ออักเสบ ปวด บวม หรือ ข้อและกล้ามเนื้อแข็งตึง เคลื่อนไหวลำบาก ผู้ป่วยมักมีไข้. ถ้าป่วยเป็นเวลานาน จะเกิดอาการข้อยึด ทำให้ยืดและงอแขนขาลำบากมาก และอาจทำให้กระดูกโค้งงอผิดรูป บางครั้งโรครูมาติซึ่มอาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจ เยื่อหุ้มหัวใจ และลิ้นหัวใจอักเสบร่วมด้วย ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้ลิ้นหัวใจแข็งและรั่ว เนื่องจากลิ้นหัวใจปิดไม่สนิทและเปิดไม่เต็มที่ นอกจากนี้ ผู้ที่เป็นโรครูมาติซึ่มชนิดเฉียบพลันและรุนแรงอาจเกิดภาวะสมองอักเสบ ทำให้มีอาการสั่น เพ้อ ชัก หรือหมดสติได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.