โลกาภิวัตน์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

โลกาภิวัตน์

          โลกาภิวัตน์ (โล-กา-พิ-วัด)  แปลว่า การแพร่กระจายไปทั่วโลก หมายถึงการที่ประชาคมโลกไม่ว่าจะอยู่ ณ แห่งใด จะสามารถรู้หรือได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็วจากสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะเกิด ณ ที่ใดในโลก ทั้งนี้ เนื่องจากการพัฒนาทางด้านการคมนาคมและระบบสารสนเทศทำให้คนไปมาหาสู่กันและสื่อสารถึงกันได้รวดเร็วขึ้น.

          คำว่า โลกาภิวัตน์ เป็นศัพท์บัญญัติให้ตรงกับ คำว่า globalization ในภาษาอังกฤษ ด้วยการนำคำว่า โลก มารวมกับคำว่า อภิวตฺตน ซึ่ง แปลว่า การหมุนไปอย่างยิ่ง หรือการทำให้หมุนไปเร็วขึ้น. โลกาภิวัตน์ จึงแปลว่า การหมุนไปทันโลกอย่างรวดเร็ว เช่น ในยุคโลกาภิวัตน์ภาวะวิกฤตทางเศรษฐกิจซึ่งเกิดในประเทศหนึ่งสามารถมีผลกระทบหรือลุกลามไปสู่อีกหลาย ๆ ประเทศได้อย่างรวดเร็ว.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

โยนเผือกร้อน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

โยนเผือกร้อน

          โยนเผือกร้อน เป็นสำนวน หมายความว่า โยนปัญหาให้ ส่งความเดือดร้อนมาให้ เช่น ผู้อำนวยการเขาตั้งคุณมาเป็นผู้ดูแลการเงินของบริษัทเพราะกำลังมีปัญหา เขาโยนเผือกร้อนมาให้คุณแท้ ๆ.  เผือกที่ต้มร้อน ๆ ถ้าใครโยนมาให้รับไว้ก็จะร้อนมือ. คนรับไม่คิดว่าจะร้อนคิดว่าเป็นของให้ของดีก็รีบรับ แต่เมื่อรับมาแล้วจึงรู้ว่าร้อน ถ้าโยนต่อให้ผู้อื่นไม่ได้ก็ต้องทนร้อนถือเผือกนั้นไว้ต่อไป.

          การที่มีคนส่งสิ่งใดสิ่งหนึ่งมาให้ในลักษณะเป็นของกำนัล หรือรางวัล แต่สิ่งที่ให้มานั้นกลับนำความเดือดร้อนมาให้ เปรียบเป็นสำนวนว่า โยนเผือกร้อน.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

ลงหิน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ลงหิน

          ลงหิน คือ เครื่องใช้ที่ทำด้วยทองเหลือง ซึ่งเป็นโลหะผสมทองแดงกับดีบุก หล่อเป็นแผ่นกลม ๆ แล้วตีขึ้นรูปเป็นภาชนะ เช่น ขัน.

          ช่างที่ทำเครื่องลงหิน เรียกกันว่า ช่างบุ.

          เครื่องลงหินมักทำเป็นขันขนาดต่าง ๆ เรียกว่า ขันลงหิน. การทำขันลงหิน เป็นงานอย่างหนึ่งในงานหลายอย่างของ ช่างบุ. คำว่า บุ แปลว่า ตี. ช่างบุจะใช้ค้อนรูปและขนาดต่าง ๆ ตีแผ่นทองเหลืองให้ได้รูปตามที่ต้องการ แล้วขัดผิวด้วยหินให้เรียบเป็นมัน. ด้วยวิธีการที่ใช้หินขัดให้ขันมันเป็นเงาวาวนี่เองที่ทำให้เรียกเครื่องทองเหลืองแบบนี้ว่า เครื่องลงหิน.

           เครื่องทองเหลืองปัจจุบันทั่วไปมักใช้วิธีหล่อ จึงไม่เรียกว่า เครื่องลงหิน.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

วัยวุฒิ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

วัยวุฒิ

          วัยวุฒิ (ไว-ยะ-วุด)  ประกอบด้วยคำว่า วย ซึ่งหมายถึง ช่วงหนึ่ง ๆ ของอายุ กับคำว่า วุฑฺฒิ ซึ่ง ภาษาไทยใช้ว่า วุฒิ หมายถึง ความเจริญ ภูมิรู้ ความงอกงาม. วัยวุฒิ แปลว่า ความเป็นผู้ใหญ่ด้วยอายุ หมายถึง ผู้ที่มีอายุถึงวัยเป็นผู้ใหญ่แล้ว.

          เชื่อกันว่าผู้ที่มีวัยวุฒิมากกว่าหรือมีอายุมากกว่า มักมีประสบการณ์มากกว่า เพราะได้รู้ได้เห็นสิ่งต่าง ๆ มามากกว่า ผู้ที่มีประสบการณ์มากกว่า จึงมักได้รับความไว้วางใจและได้รับการยกย่องให้เป็นผู้นำ.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

โลกทัศน์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

โลกทัศน์

          โลกทัศน์ (โลก-กะ-ทัด)  ประกอบด้วยคำว่า โลก กับคำว่า ทัศน์ แปลตามศัพท์ว่า การมองโลก การมองเห็นโลก การรู้จักโลก. ใช้หมายถึง ทัศนะ หรือ ความคิดของผู้ใดผู้หนึ่งเกี่ยวกับโลกและสังคมของประชากรโลก เกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ ที่มีอยู่แล้วหรือที่อาจจะเกิดขึ้นในโลก.

          คำว่า โลกทัศน์ เป็นคำที่แปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่า world view เช่น ภาพยนตร์เรื่องนี้ทำให้โลกทัศน์ของเขาเกี่ยวกับคนในชุมชนแออัดเปลี่ยนไป. ถ้าคุณไม่รู้จักเปิดใจรับความคิดเห็นของคนรุ่นใหม่บ้าง โลกทัศน์ของคุณก็จะแคบไปและคุณจะปรับตัวเข้ากับคนรุ่นใหม่ได้ยาก.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน