พระบรมวงศานุวงศ์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

พระบรมวงศานุวงศ์

          พระบรมวงศานุวงศ์ (พฺระ-บอ-รม-มะ-วง-สา-นุ-วง)  ประกอบด้วยคำว่า พระ + บรมวงศ์ + อนุวงศ์. คำว่า บรมวงศ์ แปลว่า วงศ์ประเสริฐ ใช้หมายถึง วงศ์ใหญ่ อนุวงศ์ แปลว่า วงศ์น้อย. พระบรมวงศานุวงศ์ จึงหมายรวมพระประยูรญาติใหญ่น้อยทั้งหมดทุกราชสกุลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว.

          ราชสกุลที่มีอยู่ในปัจจุบัน บางสายสืบมาจากพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก บางสายสืบมาจากพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย บางสายสืบมาจากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่ทุกสายก็สืบมาจากสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก จึงเป็นพระราชวงศ์เดียวกัน คือ พระบรมราชวงศ์จักรี สมาชิกในพระบรมราชจักรีวงศ์เป็นพระบรมวงศานุวงศ์.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

เปิดท้ายขายของ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

เปิดท้ายขายของ


          เปิดท้ายขายของ เปิดท้ายขายของ เป็น ถ้อยคำที่เกิดขึ้นใหม่ เมื่อเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจ สถาบันการเงินและบริษัทหลายแห่งปิดกิจการลง. หลายคนต้องถูกออกจากงาน. คนที่ได้เคยซื้อข้าวของไว้เกินจำเป็นในขณะที่เศรษฐกิจเฟื่องฟูได้นำของใช้ที่เกินจำเป็นเหล่านั้นมาขายด้วยราคาที่ย่อมเยา. การขายของเหล่านี้ใช้วิธีขนของใส่ท้ายรถแล้วมาเปิดขาย ณ ที่ชุมชน หรือลานว่างซึ่งมีผู้คนผ่านไปมาในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์บ้าง วันหยุดตามเทศกาลบ้าง ทำให้มีรายได้พอจุนเจือครอบครัว จึงเรียกว่า เปิดท้ายขายของ บางแห่งเรียกการขายของอย่างนี้ว่า ตลาดนัดคนเคยรวย.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

พระบรมราชสันตติวงศ์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

พระบรมราชสันตติวงศ์

           คำว่า ราชสันตติวงศ์ (ราด-ชะ-สัน-ตะ-ติ-วง)  ประกอบด้วยคำว่า ราช + สันตติ + วงศ์. ราช หมายถึง พระเจ้าแผ่นดิน สันตติ แปลว่า ความสืบต่อ วงศ์ แปลว่า ตระกูล. คำว่า ราชสันตติวงศ์ หมายถึง วงศ์ตระกูลที่สืบต่อกันมาของพระเจ้าแผ่นดิน.

          ในประเทศไทย รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช ๒๕๔๐ มาตรา ๒๒ กำหนดว่า การสืบราชสมบัติให้เป็นไปโดยนัยแห่งกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๗ ซึ่งเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในการแต่งตั้งพระรัชทายาท. และมาตรา ๒๓ กำหนดว่ากรณีที่มิได้ทรงแต่งตั้งพระรัชทายาท ให้คณะองคมนตรีเสนอพระนามผู้สืบราชสันตติวงศ์ต่อคณะรัฐมนตรี เพื่อเสนอต่อรัฐสภา เพื่อให้รัฐสภาให้ความเห็นชอบ ในการนี้จะเสนอพระนามพระราชธิดา ก็ได้”.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน