บูรณาการ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

บูรณาการ


          บูรณาการ (บู-ระ-นา-กาน)  เป็นศัพท์บัญญัติทางการศึกษา เดิมใช้ว่า บูรณาการรวมหน่วย.  เป็นคำบัญญัติให้ตรงกับคำว่า integration ในภาษาอังกฤษ หมายความว่า การรวมหน่วยที่แยก ๆ กันเข้าเป็นหน่วยเดียวกัน เช่น หลักสูตรแบบบูรณการรวมหน่วย.  ปัจจุบันใช้แต่เพียงคำว่า บูรณาการ หมายความว่า การประสานเนื้อหา หลักการ กิจกรรม การฝึก ฯลฯ เข้าเป็นหน่วยเดียวกัน เช่น การสอนภาษาแบบบูรณาการ ทำให้นักเรียนได้รับความรู้ในด้านทักษะต่าง ๆ ทั้ง ฟัง พูด อ่าน เขียน ผสมกลมกลืนเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในวิชาเดียว ไม่แยกออกจากกันเป็นหลายวิชาดังแต่ก่อน.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

แทรกซึม โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

แทรกซึม

          แทรกซึม (แซก-ซึม)  หมายความว่า ค่อย ๆ แทรกเข้าไปโดยไม่ให้รู้ตัว เช่น ความหนาวเหน็บแทรกซึมเข้ามาทุกเส้นขน ชาติที่ต้องการอำนาจจะส่งคนของเขาแทรกซึมเข้าไปอยู่ในบ้านเมืองของข้าศึกสืบการณ์ภายในเพื่อประโยชน์ในการรุกรานของเขาเมื่อถึงคราวต้องการ.

          คำว่า แทรกซึม ใช้ในความเปรียบก็ได้ เช่น วัฒนธรรมต่างชาติแทรกซึมเข้ามาอย่างไม่รู้ตัว.

          คำว่า แทรกซึม ประกอบด้วยคำว่า แทรก กับ คำว่า ซึม. แทรก หมายความว่า เข้ามาอยู่ในระหว่าง. ซึม หมายความว่า เข้าไปตามรูเล็กรูน้อยอย่างช้า ๆ. แทรกซึม จึงหมายความว่า เข้ามาทีละน้อย ๆ ทั่วไปอย่างช้า ๆ โดยไม่ให้รู้ตัว. การแทรกซึมทางวัฒนธรรม ทำได้โดยการเผยแพร่ให้เกิดความคุ้นเคย เกิดความเคยชิน และความนิยม ในที่สุดก็จะยอมรับและเป็นทาสวัฒนธรรมที่แทรกซึมเข้ามานั้นอย่างเต็มใจ.  ถ้าเรารับวัฒนธรรมต่างชาติที่แทรกซึมเข้ามาโดยไม่พิจารณาให้ดี วัฒนธรรมดั้งเดิมของชาติเราก็อาจถูกทำลายจนหมดสิ้นได้.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ปักหลัก โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ปักหลัก


          ปักหลัก (ปัก-หฺลัก)  เป็นสำนวน มีความหมายว่า ตั้งบ้านเรือนเป็นหลักฐาน เช่น เขาทำงานมาหลายอย่าง ได้เคยไปทำการประมงอยู่ที่สงขลา ทำนา ทำไร่กระเทียมที่เชียงใหม่ แต่ในที่สุดก็ได้มาปักหลักเป็นพ่อค้าของทะเลอยู่ที่ระยอง.

          ปักหลัก อาจใช้เป็นสำนวน หมายความว่าตรึงอยู่ ณ ที่ใดที่หนึ่งเพื่อทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น
เราจะยืนปักหลักอยู่ตรงนี้แหละเพื่อคอยดูขบวนแห่ที่กำลังจะผ่านมา. เราจะปักหลักสู้เพื่อสิทธิของเรา. นี่คุณจะปักหลักคุยกันอยู่ตรงนี้หรือ. อีตาคนนั้นปักหลักอยู่ตรงซุ้มอาหารญี่ปุ่นนานแล้วนะ.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

บริขาร โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

บริขาร


          บริขาร (บอ-ริ-ขาน)  แปลว่า เครื่องใช้สอยของพระภิกษุในพระพุทธศาสนา มี ๘ อย่าง เรียกว่า อัฐบริขาร คือ

               สบง หมายถึง ผ้านุ่ง

               จีวร คือ ผ้าห่มคลุม

               สังฆาฏิ คือ ผ้าคลุมกันหนาวซึ่งปรกติพระภิกษุจะพับและพาดไว้บนบ่าซ้าย

               บาตร คือ ภาชนะสำหรับรองรับอาหารบิณฑบาต

               มีดโกน ใช้สำหรับปลงผม

               เข็ม สำหรับเย็บซ่อมจีวร

               ประคดเอว คือ สายถักเป็นแผ่นสำหรับคาดเอว

               กระบอกกรองน้ำ คือ เครื่องกรองน้ำมิให้ดื่มฉันเอาสัตว์เล็กสัตว์น้อยไปโดยไม่รู้ตัว

          เครื่องบริขารทั้งหมดนี้เป็นของใช้สำหรับพระภิกษุ และเป็นของที่จำเป็นจริง ๆ พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติให้พระภิกษุครองตนอยู่ด้วยความประหยัด ไม่สะสมข้าวของเครื่องใช้เกินจำเป็น.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

ท่าทางเรียบร้อย โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ท่าทางเรียบร้อย

          คำว่า เรียบร้อย ในความหมายของวัฒนธรรมไทยอาจขยายความได้หลายประการ เช่น ถ้าเกี่ยวกับกิริยาอาการ หรือการปฏิบัติตน เรียบร้อย หมายถึง การแสดงอาการที่ถูกต้องเหมาะสมและงามตามกาลเทศะ. ในการพูดจา ไม่นิยมให้ยักหน้าตา ยักคิ้ว เลิกคิ้ว หรือยกไม้ยกมือประกอบมากจนเกินไป. ถ้าจำเป็นต้องทำท่าประกอบก็ต้องทำแต่พองามให้ท่าทางนุ่มนวล ไม่กางแขนออกไปข้ามหน้าข้ามตาผู้อื่น. ถ้าพูดกับผู้ใหญ่ หรือ ในการกราบบังคมทูลพระกรุณา ยิ่งต้องสำรวมให้มากขึ้น. ไม่ควรชี้มือ กางแขน กางขา หรือทำอาการเก้งก้าง ควรกุมมือทั้งสองไว้ตรงหน้า. การกุมมือก็ต้องฝึกทำให้ดูนุ่มนวลเป็นธรรมชาติจึงจะดูงาม.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ประชาพิจารณ์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ประชาพิจารณ์


          ประชาชนชาวไทยได้รู้จักคำว่า ประชาพิจารณ์ เมื่อมีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. ๒๕๔๒ ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้.

          คำว่า ประชาพิจารณ์ เป็นศัพท์บัญญัติ แทนคำว่า ไต่สวนสาธารณะ ซึ่งใช้ในความหมายว่า public hearing ในภาษาอังกฤษ.

          คำว่า ประชาพิจารณ์ ประกอบด้วยคำว่า ประชา   หมายถึง ประชาชน กับคำว่า พิจารณ์  ซึ่งหมายถึง พิจารณา ตรวจตรา สอบสวน ให้ความคิดเห็น. ประชาพิจารณ์ หมายถึง รับฟังความคิดเห็นของประชาชนในเรื่องที่มีผลกระทบชีวิตของประชาชนทุกคน. การทำประชาพิจารณ์ควรจัดให้ได้รับความคิดเห็นจากประชาชนทุกหมู่เหล่า และทำในวงกว้างเพื่อให้ไดัข้อสรุปที่สะท้อนความคิดเห็นจากประชาชนอย่างแท้จริง ก่อนที่จะตัดสินใจดำเนินการใด ๆ ที่เกี่ยวกับสิ่งที่มีผลต่อประชาชนจำนวนมาก.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

บูชา โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

บูชา 


          คำว่า บูชา มาจากคำภาษาบาลีสันสกฤต ว่า ปูชา แปลว่า เคารพ บูชา. ในภาษาไทย บูชา หมายถึง แสดงความเคารพบุคคลหรือสิ่งที่ควรเคารพ. ในทางพระพุทธศาสนา การบูชา มี ๒ อย่าง คือ อามิสบูชา (อา-มิต-สะ-บู-ชา)  และปฏิบัติบูชา (ปะ-ติ-บัต-ติ-บู-ชา).

          อามิสบูชา หมายถึง การแสดงความเคารพ ด้วยสิ่งของ เครื่องสักการะ มีธูป เทียน ดอกไม้ เป็นต้น.

          ปฏิบัติบูชา หมายถึง การแสดงความเคารพด้วยการปฏิบัติตามคำสอนของสมเด็จพระบรมศาสดา. คำสอนที่เป็นหลักสำคัญ คือ การไม่ทำชั่ว การทำความดี และการทำใจให้ผ่องแผ้วเบิกบาน. การรักษาศีลช่วยควบคุมไม่ให้ประพฤติชั่ว. การประพฤติตามธรรมะทำให้ได้กระทำความดี. การฝึกสมาธิทำให้จิตใจสงบและผ่องแผ้ว.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

แทบตาย-แทบล้มประดาตาย โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

แทบตาย-แทบล้มประดาตาย

          แทบตาย หรือ แทบล้มประดาตาย เป็นวิเศษณ์วลี ใช้ขยายกริยา มีความหมายว่า ยิ่ง มาก มากจนเกือบตาย เช่น เรือไปเสียอยู่กลางทะเลร้อนแทบตายเลย.  หรือหมายถึง พยายามทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างหนักอย่างเหนื่อย มีนัยความหมายว่า แล้วไม่ได้ผลอย่างที่คาดหวัง เช่น ทำงานแทบตายได้เงินมานิดเดียว คอยแทบตายไม่เห็นเขามาตามนัดเลย.

          ล้มประดาตาย ก็มีความหมายว่า มากยิ่งขึ้นไปอีก เช่น คิดกันแทบล้มประดาตายสุดท้ายก็กลับมาใช้แบบเก่า เรียนแทบล้มประดาตายจบแล้วกลับไม่มีงานทำ.

          แทบตาย แทบล้มประดาตาย ใช้เป็นวลีขยายกริยา แปลว่า มาก มากจนเกือบตาย.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ปลา โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ปลา


          ปลา เป็น อาหารที่สำคัญของคนไทย จนมีคำพูดติดปาก ว่า กินข้าวกินปลา ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว. ในน้ำจะมีปลาได้ น้ำนั้นต้องเป็นน้ำที่สะอาด ไม่ใช่น้ำเสีย น้ำเน่า. เพื่อที่จะให้เรามีปลาไว้เป็นอาหารของเราตลอดไป ทุกคนต้องช่วยกันรักษาแหล่งน้ำ อย่าทำให้น้ำเน่าเสีย.

          คำว่า ปลา นั้น ถ้าออกเสียงไม่ชัด จะกลายเป็น “ปา” ความหมายก็จะเปลี่ยนไปเป็นคนละคำ ปลาเป็นอาหารที่ให้โปรตีนทั้งแก่เด็กและแก่ผู้ใหญ่.
เราเลี้ยงปลากันตามโครงการเศรษฐกิจพอเพียงในพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. ปัจจุบันมีการส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงปลาเป็นส่วนหนึ่งในการทำไร่นาสวนผสม.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน