ขอบใจ ขอบคุณ ขอบพระคุณ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ขอบใจ ขอบคุณ ขอบพระคุณ

         เมื่อใครคนหนึ่งให้สิ่งของแก่เรา หรือช่วยเหลือเรา เราจะแสดงความรู้สึกสำนึกในบุญคุณผู้นั้น ด้วยการกล่าวคำว่า ขอบใจ ขอบคุณ หรือ ขอบพระคุณ.

         ขอบใจ  ใช้พูดกับคนที่เด็กกว่า ฐานะต่ำกว่า หรือ ผู้ที่เสมอกัน. เราขอบใจในน้ำใจที่เขามีต่อเรา.

         ขอบคุณ  ใช้พูดกับคนที่เป็นผู้ใหญ่ หรือมีอาวุโสมากกว่าเรา ผู้ที่ควรให้ความเคารพนับถือ และใช้เป็นคำสุภาพทั่วไป.

         ถ้าเป็นผู้ใหญ่ที่ควรเคารพมาก ๆ หรือเป็นผู้ที่มีคุณวุฒิ วัยวุฒิ ชาติวุฒิ สูง ควรใช้คำว่า ขอบพระคุณ .

         เราไม่ใช้ขอบพระคุณกับคนที่เด็กกว่า และไม่ใช้ขอบใจกับคนที่เป็นผู้ใหญ่กว่าเรา. การใช้คำในภาษาไทย นอกจากจะให้ถูกต้องตามความหมายและหน้าที่ทางไวยากรณ์แล้ว ยังต้องใช้ให้ถูกต้องตามฐานะของบุคคลด้วย.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ค็อกเทล โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ค็อกเทล

          ค็อกเทล (ค็อก-เทล)  เป็นคำทับศัพท์ภาษาอังกฤษว่า cocktail ซึ่งเป็นคำเรียกวิธีการเลี้ยงอาหารแบบหนึ่งตามวัฒนธรรมของชาวตะวันตก. ของที่เลี้ยงมีค็อกเทลเป็นเครื่องดื่มหลัก.

          เครื่องดื่มที่มีชื่อว่า ค็อกเทล คือ เครื่องดื่มซึ่งเป็นน้ำผลไม้ผสมสุรา เช่น ยิน. มีเครื่องดื่มชนิดอื่นให้แขกเลือกได้ตามที่ชอบด้วย. แขกที่มาในงานจะดื่มเครื่องดื่มตามที่ตนชอบ มีของแกล้มซึ่งจัดไว้บนโต๊ะให้แขกหยิบกินเอง. จุดประสงค์ก็เพื่อให้แขกได้เดินไปมา ทำให้ทักทายกันได้สะดวก. ในการกินเลี้ยงแบบค็อกเทลจึงไม่ควรยืนอยู่ที่โต๊ะวางของแกล้มนาน ๆ เมื่อหยิบสิ่งที่ต้องการรับประทานได้แล้วควรถอยออกมาให้ผู้อื่นเข้าไปหยิบอาหารบ้าง.

          ปัจจุบันมักเรียกการเลี้ยงค็อกเทล ว่า การเลี้ยงรับรอง เช่น จัดการเลี้ยงรับรองเพื่อฉลองงานสมรส.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

เขตพระราชฐาน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

เขตพระราชฐาน

          เขตพระราชฐาน (เขด-พฺระ-ราด-ชะ-ถาน ) ประกอบด้วยคำว่า เขต กับคำว่า พระราชฐาน. คำว่า พระราชฐาน ใช้หมายถึง ที่ประทับหรือที่อยู่ของพระเจ้าแผ่นดิน.

          เขตพระราชฐาน จึงหมายถึง เขตหรือบริเวณซึ่งเป็นที่ประทับ เช่น มีทหารเฝ้าอยู่รอบเขตพระราชฐาน . กรุงเทพมหานครปลูกไม้ดอกรอบเขตพระราชฐาน . โปรดให้สร้างโรงงานเพื่อทดลองการแปรรูปผลิตผลทางเกษตรในเขตพระราชฐาน .

          คำว่า พระราชฐาน มักหมายถึงพระราชวังที่ใช้เป็นที่ประทับ หรือเป็นที่ที่ยังทรงใช้งานอยู่. ถ้าเป็นพระราชวังที่เลิกใช้แล้วก็ไม่เรียกว่า พระราชฐาน เช่น พระราชวังสนามจันทร์ปัจจุบันไม่ได้เป็นพระราชฐาน แต่เป็นที่ตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร และเป็นที่ทำการของหน่วยงานราชการหลายหน่วย .

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ขัตติยตระกูล โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ขัตติยตระกูล

         คำว่า ขัตติยตระกูล (ขัด-ติ-ยะ-ตฺระ-กูน ) ประกอบด้วยคำว่า ขัตติย กับคำว่า ตระกูล.

         ขัตติย เป็นคำภาษาบาลี ขตฺติย ตรงกับที่ภาษาสันสกฤตใช้ว่า กฺษตฺริย. คำว่า ตระกูล แปลว่า วงศ์เชื้อสาย ครอบครัวที่สืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน. ในภาษาไทย โดยทั่วไปจะหมายถึงผู้ที่ใช้นามสกุลเดียวกันเนื่องจากสืบเชื้อสายทางบิดาสายเดียวกันมา.

          คำว่า ขัตติยตระกูล แปลว่า ตระกูลของกษัตริย์ อย่างที่ในภาษาอังกฤษว่า Royal family หมายถึง ครอบครัวของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงใช้ราชสกุล มหิดล. สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร์อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงเป็นต้นราชสกุล.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม