กินบุญเก่า โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กินบุญเก่า

          คำว่า บุญ แปลว่า ความดี คุณงามความดี การทำความดี. 

          คนไทยส่วนใหญ่เชื่อว่า บุญเป็นผลของการทำความดี. คนทำดีจะได้ประสบกับสิ่งที่ดีต่าง ๆ. ผลดีต่าง ๆ ที่เราได้รับในชาตินี้ เป็นผลของการทำความดีในชาติก่อน. 

          สำนวน กินบุญเก่า หมายความว่า ได้รับผลบุญที่ได้กระทำไว้แต่ก่อนเก่าหรือในชาติก่อน. การที่คนที่ทำชั่วแต่ไม่ได้รับผลชั่ว หากยังคงเสวยสุขอยู่ก็เพราะยังได้รับผลบุญที่เป็นบุญเก่านั้น เรียกว่า กินบุญเก่า. เมื่อไรหมดบุญเก่า กรรมชั่วที่ทำไว้ก็จะตามมาให้ผลชั่วทันที.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

คลัตช์ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

คลัตช์

          คลัตช์ (คฺลัด)  เป็นอุปกรณ์เชื่อมต่อระหว่างเครื่องยนต์กับชุดเฟืองเกียร์ ซึ่งเป็นชุดเฟืองทดกำลังที่จะใช้ในการขับเคลื่อนยานพาหนะหรือเทหวัตถุ. ในชุดเฟืองเกียร์ของยานพาหนะมีแผ่นซึ่งเรียกกันทั่วไปว่า คลัตช์ ด้วย. ผู้ขับเหยียบแผ่นคลัตช์เพื่อปลดเครื่องยนต์ออกจากชุดเฟืองเกียร์ และปล่อยการเหยียบคลัตช์เพื่อต่อเครื่องยนต์เข้ากับชุดเฟืองเกียร์ที่ได้เลือกขึ้นมาใช้ตามความต้องการ.

          คำว่า คลัตช์ เป็นคำทับศัพท์คำภาษาอังกฤษว่า clutch. ในภาษาไทย มักมีคนเขียนผิดว่า ครัช หรือ ครัตช์ ที่ถูกนั้น ต้องเขียนตามที่พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ กำหนดไว้ว่า คลัตช์.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

คืนครู โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

คืนครู

          คืนครู หมายความว่า ลืมเรื่องราวที่เรียนมาจากครูจนหมด เรียนความรู้ใดแล้วลืม หรือไม่จดจำความรู้นั้นไว้เพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป หรือไม่จดจำเพื่อเป็นเครื่องมือศึกษาในชั้นสูงต่อไป ลืมความรู้นั้นหมด.  เปรียบเสมือนกับว่าได้คืนความรู้ที่รับมาจากครูกลับให้ครูไป ใช้เป็นสำนวนว่า คืนครู เช่น ฉันเรียนวรรณคดีไทยมาหลายเรื่องแต่จำไม่ได้สักเรื่อง จะเอามาเล่าให้ลูกฟังก็นึกไม่ออกเพราะคืนครูไปหมดแล้ว. เรื่องการคิดกำไรขาดทุนฉันคืนครูไปหมดแล้ว พอจะต้องทำบัญชีร้านค้าตัวเองต้องวิ่งไปให้น้องมาช่วย.

          วิชาความรู้ต่าง ๆ นั้น เมื่อเรียนรู้แล้วควรจะจดจำไว้ใช้ ถ้าคืนครูไปหมดก็จะไม่สามารถนำความรู้นั้นมาใช้ได้ ก็เท่ากับเสียเปล่า ทั้งยังเสียเวลาและเงินทองด้วย.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

เข้าตากรรมการ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

เข้าตากรรมการ

          เข้าตากรรมการ (เข้า-ตา-กำ-มะ-กาน ) เป็นสำนวน แปลว่า เข้าอยู่ในสายตากรรมการ หมายความว่า เก่ง สวย เป็นต้น จนถูกใจกรรมการ. เป็นสำนวนที่ได้จากการประกวดหรือการแข่งขัน เช่น การประกวดนางแบบ ประกวดนางงาม ประกวดร้องเพลง ประกวดลีลาศ. คนที่กรรมการเห็นว่า สวย หรือเก่ง ก็จะได้รับเลือกให้ครองตำแหน่งที่ตั้งไว้นั้น. ถ้าความงามหรือความสามารถเด่นพอ กรรมการก็จะเลือก เรียกว่า เข้าตากรรมการ. 

          ในการคัดเลือกตัวนักกีฬาก็เช่นเดียวกัน นักกีฬาที่เล่นได้เก่งก็เรียกว่า เข้าตากรรมการ. เมื่อมีการคัดเลือกนักกีฬา ผู้ที่เข้าตากรรมการจะได้รับการคัดเลือกไว้เพื่อเข้าแข่งขันต่อไป ถ้าไม่มีความสามารถพอก็เรียกว่า ไม่เข้าตากรรมการ .

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

ขบวน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ขบวน

          ขบวน หมายถึง คน รถ หรือ เรือ เป็นต้น ที่จัดเป็นแถวเป็นแนว เช่น ขบวนแห่นาค ขบวนเฉลิมพระเกียรติ ขบวนรถบุปผชาติ ขบวนกลองยาว .

          การเดินแถวที่เคลื่อนไปเป็นแนวอาจเรียกว่า เดินขบวน เช่น ทหารราชองครักษ์เดินขบวนสวนสนามในวันเฉลิมพระชนมพรรษา. ประชาชนทุกหมู่เหล่าร่วมกันเดินขบวนฉลองรัฐธรรมนูญ. บางคนอาจเรียกว่า เดินขบวนพาเหรด.

          คำว่า เดินขบวนพาเหรด เป็นคำซ้อนด้วยคำภาษาไทย เดินขบวน กับคำภาษาอังกฤษ ว่า parade.

          คำว่า เดินขบวน อาจใช้ในอีกความหมายหนึ่ง หมายถึง การรวมตัวกันของกลุ่มคนเพื่อเรียกร้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งจากรัฐบาล ก็ได้ ใช้ว่า เดินขบวนเรียกร้อง เช่น ชาวนาเดินขบวนเรียกร้องให้ประกันราคาข้าว.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม

กินเลี้ยง โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กินเลี้ยง 

          กินเลี้ยง หมายความว่า กินอาหารร่วมกันอย่างสนุกสนานเนื่องในโอกาสพิเศษอย่างใดอย่างหนึ่ง. 

          ตามประเพณีไทยแต่โบราณมาเมื่อมีแขกมาเยือนถึงบ้าน เมื่อพรรคพวกเพื่อนฝูงมาช่วยกิจการงานต่าง ๆ หรือเมื่อมีงานตามประเพณี เช่น บวชนาค แต่งงาน หรือ ทำงานศพ เจ้าบ้านก็จะจัดให้มีการกินเลี้ยง หาอาหารต่าง ๆ มาเลี้ยงดูแขก. ในปัจจุบัน มีการกินเลี้ยงในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เลี้ยงน้ำชา เลี้ยงรับรอง เลี้ยงโต๊ะจีน เลี้ยงบุฟเฟต์ 

          คำว่า กินเลี้ยง เป็นทั้งคำกริยาและคำนาม.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน