กลับใช้ใหม่ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กลับใช้ใหม่

          กลับใช้ใหม่ เป็นการนำสิ่งที่ใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่ โดยไม่ต้องผ่านกรรมวิธี หรือกระบวนการผลิตใด ๆ ในภาษาอังกฤษ เรียกว่า re-use. ภาษาไทยใช้ว่า กลับใช้ใหม่ เช่น ล้างขวดแยมที่หมดแล้วนำกลับใช้ใหม่มาใส่ของอื่น เอากระดาษหนังสือพิมพ์ที่อ่านแล้วกลับมาใช้ห่อของ รองข้าวของ หรือใช้เช็ดกระจก. 

          การกลับใช้ใหม่ รวมถึงการที่นำสิ่งที่ใช้ประโยชน์อย่างหนึ่งไม่ได้แล้วไปใช้อย่างอื่นด้วย เป็นการใช้สิ่งของอย่างคุ้มค่า. สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโปรดให้ภิกษุเอาจีวรเก่าขาดไปทำเป็นผ้าเช็ดกุฏิ เอาผ้าเช็ดกุฏิที่เปื่อยแล้วไปทำผ้าเช็ดเท้า เอาผ้าเช็ดเท้าที่ยุ่ยแล้วไปผสมดินฉาบผนังกุฏิ เหล่านี้ล้วนเป็นวิธีการกลับใช้ใหม่ ซึ่งมีมาแล้วตั้งแต่ครั้งพุทธกาล.

 

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


การสำรวมกิริยา โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

การสำรวมกิริยา

          การสำรวมกิริยาในวัฒนธรรมไทย กิริยาที่ถือว่าเรียบร้อย คือ กิริยาสำรวม หมายถึง การควบคุมกายให้สงบในทุกอิริยาบถ. 

          ในการเดินไม่ส่ายตัว โยกตัว หรือแกว่งแขนไกลตัวเกินไป. 
          ในการยืน ไม่ยืนกางขา หรือแกว่งเท้าไปเตะนั่นเขี่ยนี่. 
          ในการนั่ง ต้องรวบขา รวบเท้า ไม่ยื่นเท้าไปทางที่มีผู้ใหญ่อยู่.           
          แม้ในการนอน คนไทยจะฝึกตัวให้นอนได้เรียบร้อย โดยเฉพาะผู้หญิงจะไม่นอนหงายกางแขนกางขา  เสื้อผ้าต้องคลุมลงมาใต้เข่า. 

          การสำรวมกิริยาต้องฝึกให้ติดเป็นนิสัย. คนที่สำรวมกิริยาได้ทุกกาลโอกาส แสดงว่าเป็นผู้ที่ได้รับการอบรมมาดี  จึงเป็นผู้ดี และเป็นคนที่งามอย่างแท้จริง.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

กระยาสารท โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กระยาสารท

          กระยาสารท (กฺระ-ยา-สาด)  เป็นชื่อขนมอย่างหนึ่งที่ทำด้วยข้าวเม่า ข้าวตอก ถั่ว งา กวนกับน้ำตาลปึกให้เหนียวเกาะกันเป็นปึก. เป็นขนมที่สามารถเก็บไว้กินได้หลายวัน และใช้ทำบุญเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้ปู่ย่าตายายบรรพบุรุษที่ได้ล่วงลับไปแล้วในช่วงเวลาสารทไทย คือ ช่วงสิ้นเดือน ๑๐. กระยาสารทเป็นสิ่งที่ทำขึ้นจากพืชผลที่เก็บเกี่ยวได้เป็นชุดแรกของฤดู. 

          คำว่า กระยาสารท ประกอบด้วยคำว่า กระยา กับคำว่า สารท. กระยา เป็นคำจากราชาศัพท์ภาษาเขมร กฺรยา แปลว่า ข้าว. ส่วนคำว่า สารฺท เป็นคำภาษาสันสกฤต แปลว่า ฤดูใบไม้ผลิ. 

          ปัจจุบันมีการฉลองวันสารทหรือเทศกาลของชนชาติอื่นอยู่เสมอ ก็ขออย่าลืมร่วมกันทำบุญในวันสารทไทยให้บรรพบุรุษและญาติพี่น้องของเราด้วย.

 

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


การทำความเคารพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

การทำความเคารพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

          เมื่อได้เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ไม่ว่าจะเข้าเฝ้าฯ ในพระราชฐาน หรือเข้าเฝ้าฯ ณ ที่ใด พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นประธานสูงสุดในที่นั้น. ผู้ที่เข้าเฝ้าฯ จะแสดงความเคารพด้วยการถวายบังคม ถวายคำนับ ถอนสายบัว หรือกราบถวายบังคมตามความเหมาะสมแห่งสถานที่และโอกาส. 

          ถ้าในที่นั้นมีผู้อื่นที่ผู้เข้าเฝ้าฯ รู้จัก มีผู้ที่ควรได้รับความเคารพอยู่ด้วย หรือมีผู้ตามเสด็จซึ่งผู้เข้าเฝ้าฯ รู้จัก ก็ไม่ต้องทำความเคารพคนอื่น ๆ ในที่นั้น ให้ถวายความเคารพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระองค์เดียวเท่านั้น.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน