กวาดบ้าน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กวาดบ้าน

          กวาดบ้าน เป็นคำกริยาที่เข้าใจความหมายกันดีว่า หมายถึงใช้ไม้กวาดทำความสะอาดที่อยู่อาศัยให้หมดผงและฝุ่นละอองซึ่งทำให้สกปรกรกเลอะเทอะ. 

          ปัจจุบันมีผู้นำคำว่า กวาดบ้าน มาใช้เป็นสำนวน หมายความว่า จัดการให้เรื่องวุ่นวาย มลทิน หรือการทุจริตภายในองค์กรหรือหมู่คณะของตนหมดสิ้นไป เพื่อให้องค์กรหรือหมู่คณะของตนอยู่ในระเบียบวินัยอย่างถูกต้องเรียบร้อย ไม่มีมูลเหตุที่ทำให้ผู้อื่นตำหนิหรือโจมตีได้ เช่น ก่อนที่จะไปวิพากษ์วิจารณ์พรรคการเมืองอื่นควรจะกวาดบ้านของตนให้เรียบร้อยเสียก่อน. หัวหน้าพรรคของเราคงจะดูแลกวาดบ้านของเราเองแหละ คนอื่นไม่ต้องมาวุ่นวายหรอก.

 

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


กราบ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กราบ

         กราบ เป็นวิธีการแสดงความเคารพอย่างสูง. คนไทยกราบพระพุทธรูป กราบพระภิกษุ และกราบผู้ใหญ่.  การกราบมี ๒ แบบ คือ แบบแบมือ กับ แบบไม่แบมือ. 

          การกราบแบมือ ใช้สำหรับกราบพระพุทธรูป กราบพระสงฆ์ มักประกอบกับอาการสำรวมอย่างอื่นด้วย เช่น การกราบที่เรียกว่า กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ คือ นั่งคุกเข่าให้เข่าทั้งสองจดพื้น พนมมือ แล้วโน้มตัวลงจนข้อศอกทั้งสองจดพื้นพร้อมกับแบมือทั้งสองคว่ำลงอยู่สองข้างของหน้าผากที่ก้มลงมานั้น. ทำอย่างนี้ ๓ ครั้ง. 

       การกราบแบบไม่แบมือ ใช้สำหรับกราบผู้ใหญ่ที่เคารพอย่างสูง ด้วยการนั่งพนมมือ แล้วน้อมศีรษะลงพร้อมกับมือที่พนมให้ถึงพื้น หรือถึงผู้รับการกราบ และกราบครั้งเดียวโดยไม่ต้องแบมือ. ถ้ากราบศพก็กราบครั้งเดียวและไม่ต้องแบมือเช่นเดียวกัน.

 

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


กล้วย โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

กล้วย 

          กล้วยเป็นพืชที่ขึ้นได้ดีในประเทศไทย กล้วยมีประมาณ ๑๐๐ ชนิด แต่ที่นิยมปลูกไว้รับประทานมี กล้วยน้ำว้า กล้วยหอม กล้วยไข่ กล้วยหักมุก กล้วยเล็บมือนาง. และที่ปลูกไว้ใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ คือ กล้วยน้ำไท. ส่วนกล้วยตานีปลูกไว้ใช้ใบตองห่อของ. กล้วยน้ำว้าเป็นกล้วยที่นิยมกินผลสุก และแปรรูปเป็นขนมต่าง ๆ เช่น ขนมกล้วย กล้วยแขก กล้วยเชื่อม กล้วยฉาบ กล้วยตาก. 

          คนไทยนิยมให้เด็กทารกอายุตั้งแต่ ๓ เดือนขึ้นไปกินกล้วยน้ำว้ามาแต่โบราณเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง มีสุขภาพดี เติบโตสมวัย. ผู้สูงอายุถ้ากินกล้วยน้ำว้าทุกวันจะทำให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี ทำให้แข็งแรงและไม่เจ็บป่วยง่าย. กล้วยน้ำว้าเป็นกล้วยที่มีคุณค่าทางอาหารมากและยังมีคุณค่าทางยาด้วย.

 

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


การแต่งกายของหญิงไทย โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

การแต่งกายของหญิงไทย

          การแต่งกายเป็นวัฒนธรรมสำคัญอย่างหนึ่งของชาติ. ชนชาติที่เจริญแล้วจะมีระเบียบแบบแผนในการแต่งกายให้เหมาะแก่งานและโอกาสต่าง ๆ. 

          ในวัฒนธรรมไทย ผู้หญิงนิยมแต่งกายให้เรียบร้อย ไม่นิยมการเปิดเผยส่วนสัดของร่างกายมากเกินไป โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อไปยังสถานที่ที่ควรให้ความเคารพ เช่น ไปวัด ไปเฝ้าเจ้านาย ไปหาผู้ใหญ่ ไปสถานที่ราชการ. ผู้หญิงไทยไม่นิยมนุ่งกางเกง ยิ่งเป็นกางเกงขาสั้นก็ยิ่งถือว่าเป็นสิ่งที่ไม่สมควร. 

          เมื่อจะไปวัดหรือไปสถานที่ที่ควรให้ความเคารพ ควรแต่งกายให้เหมาะสม. คำว่า แต่งกายเหมาะ ในสังคมไทย จึงมีความหมายว่า แต่งตัวถูกต้องตามกาลเทศะและบริบท คือ เหมาะแก่เวลา สถานที่ บุคคลและสถานการณ์.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน