ลานหนังสือ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ลานหนังสือ

          หนังสือในสมัยโบราณใช้ใบของต้นลานมาจารตัวอักษรตามที่ต้องการ. ใบลานที่ใช้จารหนังสือนิยมใช้ใบอ่อนที่สองที่เริ่มจะคลี่ออก ขนาดกว้างประมาณ ๖-๘ เซนติเมตร เรียกกันว่า ลานหนังสือ. ใบลานที่ตัดได้ขนาดแล้วจะนำมาเรียงอัดไว้กับไม้ประกับเพื่อให้ใบเรียบ เมื่อตัดขอบให้เรียบตามขนาดแล้วจะอบให้แห้งสนิทเพื่อใช้จารหนังสือทางพระพุทธศาสนาต่อไป. หนังสือที่ทำด้วยใบลานบางทีเรียกว่า หนังสือใบลาน.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

ยุค โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ยุค

          ยุค แปลว่า สมัย คราว เช่น ยุคนี้ข้าวของแพง. ยุคนี้เป็นยุคประชาธิปไตยเฟื่องฟู แต่คนที่ไม่เข้าใจหลักประชาธิปไตยจริงอาจจะใช้สิทธิ์เกินขอบเขต ทำให้เกิดความวุ่นวายในบ้านเมืองได้.

          ยุค เป็นหน่วยวัดเวลาของโลก คือระยะเวลาตั้งแต่โลกเกิดจนถึงเวลาโลกดับ ซึ่งตามคติของพราหมณ์เท่ากับช่วงเวลากลางวัน ๑ วันของพระพรหม. ช่วงเวลากลางวัน ๑ วันนั้น เรียกว่า ๑ มหายุคหรือ ๑ กัป นานประมาณ ๔๓๒๐ ล้านปีมนุษย์.

          มหายุค คือ ยุคใหญ่ แบ่งออกเป็น ๔ ยุค คือ กฤดายุค (กฺริ-ดา-ยุก)  ไตรดายุค  ทวาบรยุค (ทะ-วา-บอ-ระ-ยุก)  และ กลียุค (กะ-ลี-ยุก). ปัจจุบันโลกอยู่ในช่วงกลียุค.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

ร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ

          ร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ เป็นสำนวน หมายความว่า ทั่วทุกแห่งทุกหน ทั่วทุกถิ่น มักใช้ว่า ไปมาร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ ไปมาแล้วทั่วร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ เช่น ฉันไปมาร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำแล้วไม่เห็นที่ใดงามเหมือนที่นี่เลย.

          ในสมัยโบราณการเดินทางไกลมักจะใช้เรือเป็นพาหนะ เพราะประเทศไทยมีแม่น้ำหลายสาย. การเดินทางทางน้ำทำให้ขนสัมภาระได้ด้วย ทั้งในเรือก็ยังใช้เป็นที่พักหลับนอนได้. เมื่อกล่าวถึงการเดินทางจึงมักหมายถึงการเดินทางทางเรือ. เดินทางไปร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ หมายความว่า ไปหลายแห่ง ไปมาทั่ว จึงทำให้ได้พบได้เห็นสิ่งต่าง ๆ ทำให้มีประสบการณ์ มีความรอบรู้.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

วันทหารไทย โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

วันทหารไทย

          วันที่ ๒๕ มกราคม พุทธศักราช ๒๑๓๕ เป็นวันที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงกระทำยุทธหัตถีกับสมเด็จพระมหาอุปราชาของพม่า และทรงได้ชัยชนะ ทำให้ประเทศไทยพ้นจากการตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า จึงได้โปรดให้สร้างเจดีย์ไว้เป็นหลักฐาน ณ ที่กระทำยุทธหัตถีนั้น คือ ที่ดอนเจดีย์.

          ต่อมารัฐบาลได้สร้างเจดีย์สวมเจดีย์องค์เดิมของสมเด็จพระนเรศวร โดยวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๙. และได้กราบบังคมทูลเชิญพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถเสด็จไปทรงเปิดอนุสรณ์สถานที่สร้างใหม่นี้ ในวันที่ ๒๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๒. ทางราชการจึงได้กำหนดให้วันที่ ๒๕ มกราคม เป็น วันกองทัพบก และต่อมาได้กำหนดให้เป็น วันกองทัพไทย ด้วย.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

ศิลปิน โดย ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล

ศิลปิน

          ศิลปิน (สิน-ละ-ปิน)  คือ ผู้สร้างสรรค์งานศิลปะ หรือผู้แสดงออกอย่างมีศิลปะ. เมื่อ ปีพุทธศักราช ๒๕๒๘ คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติได้เริ่มการประกาศยกย่องผู้ที่มีผลงานดีเด่นด้านศิลปะเป็นที่ประจักษ์ ให้เป็น “ศิลปินแห่งชาติ” เพื่อให้สังคมได้รับรู้ ได้ยกย่องเชิดชู เพื่อให้เกิดความภาคภูมิใจในศิลปะของชาติไทย.

          ศิลปินของไทยได้ผลิตงานด้านศิลปะไว้มากมายหลายอย่าง คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติจึงจัดสาขาทางศิลปะไว้หลายแขนง เช่น ศิลปะการแสดง  จิตรกรรม-ประติมากรรม  ศิลปะพื้นบ้าน.

          ศิลปินแห่งชาติเป็นบุคคลผู้มีค่า สมควรที่เราทุกคนจะยกย่องเชิดชู และถือเป็นแบบอย่างในการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีไว้ให้สังคมและประเทศชาติ.

ผู้เขียน ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน