กระผีก

          คำว่า กระผีก หรือ กะผีก พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า “มาตราตวง มีพิกัดเท่ากับ ๑ ภาค คือ ๑ ใน ๔ ของกระเพาะ” กระเพาะในที่นี้คือภาชนะสานสำหรับตวงข้าวในสมัยก่อน และยังหมายถึง ๑ ใน ๔ ส่วนของของที่ตวงด้วยภาชนะอื่นด้วย 

          หนังสืออักขราภิธานศรับท์ (อ่านว่า อัก-ขะ-รา-พิ-ทาน-สับ) ของหมอปรัดเล (อ่านว่า หมอ-ปฺรัด-เล) ก็ให้ความหมายของ กระผีก ไว้เป็นอย่างเดียวกัน

          ในปัจจุบัน คำว่า กระผีก ใช้หมายถึงมีจำนวนน้อยหรือมีอยู่เล็กน้อย เช่น ข้าวของมีแค่กระผีกเดียว ขนไปเที่ยวเดียวก็หมด.

          กระผีก อาจใช้ร่วมกับคำว่า ริ้น เขียนด้วย ร เรือ ซึ่งหมายถึงแมลงขนาดเล็ก เป็น กระผีกริ้น (อ่านว่า กฺระ-ผีก-ริ้น) แปลตรงตัวว่า กระผีกของตัวริ้นหรือ ๑ ใน ๔ ของตัวริ้น เป็นคำกล่าวเปรียบเทียบให้เห็นว่า เล็กมาก น้อยมาก เช่น ขนมมีแค่กระผีกริ้น กินคำเดียวก็หมด. ที่เท่ากระผีกริ้น จะสร้างบ้านได้อย่างไร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐