กำดัด

          กำดัด หมายถึง กำลังรุ่น ใช้แก่ผู้หญิง เช่น ลูกสาวกำนันกำลังเป็นสาววัยกำดัด ได้ชื่อว่าสวยที่สุดในตำบล

          ในสมัยก่อน กำดัด หมายถึง กำลังดี ดังอักขราภิธานศรับท์ให้ความหมายไว้ว่า “กำดัด กำลังดี ภอดี หน้ารักษ หน้าชม ว่า กำดัดดี.”

          กำดัดที่หมายถึงกำลังดี พบในวรรณกรรมเรื่องต่าง ๆ เช่น ในบทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน มีคำว่า กำดัด ในบทกลอนตอนที่ว่าด้วยขุนแผนติดคุก ดังนี้

                    “ครั้นยามดึกกำดัดสงัดนอน        พระจันทรแจ่มกระจ่างสว่างไสว 
                    ขุนแผนแสนโศกวิโยคใจ               เขาร้อยไว้ตัวติดทั้งขื่อคา

          ดึกกำดัด หมายความว่า ดึกกำลังดี เป็นเวลาที่คนกำลังนอนหรือกำลังหลับ

          ในบทละครนอกเรื่องคาวี พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ก็มีคำว่า กำดัด ที่หมายความว่า กำลังดี ดังนี้

                    “คาดตะกรุดเครื่องรางอย่างยอด          แหวนพิรอดสอดใส่นิ้วพระหัตถ์
                    แล้วดื่มน้ำสุราอาพัด                            พอกำดัดตึงตัวไม่กลัวใคร”

          ดื่มสุราพอกำดัด หมายถึง ดื่มสุรากำลังดีไม่มากเกินไป

          ด้วยเหตุที่ กำดัด หมายถึง กำลังดี   วัยกำดัด จึงหมายถึง วัยกำลังดี ใช้หมายถึง วัยรุ่น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.