กำปั่น

          กำปั่น ในภาษาไทยมีหลายความหมาย ความหมายหนึ่งเป็นคำเรียกเรือเดินทะเลแบบหนึ่งในสมัยโบราณ เป็นเรือขนาดใหญ่ หัวเรือเรียวแหลม ท้ายเรือมนและราบในระดับเดียวกับหัวเรือ. เรือกำปั่นมี ๒ แบบ คือ แบบที่ใช้ใบ มีเสากระโดง ๒ หรือ ๓ เสา อยู่กลางลำสำหรับขึงใบเรือ เรียกว่า เรือกำปั่นใบ. อีกแบบหนึ่ง เดินเครื่องด้วยกำลังเครื่องจักรไอน้ำ มีเครื่องต้มน้ำและมีมีปล่องไฟอยู่กลางลำเรือ เรือแบบนี้เรียกว่า เรือกำปั่นไฟ.  คำว่า กำปั่น ที่ใช้เรียกเรือ เป็นคำที่มาจากภาษามลายูว่า kapal (อ่านว่า กา-ปัล).

          ความหมายที่ ๒ คำว่า กำปั่น เป็นคำเรียกหีบเหล็กหนาที่ใช้สำหรับเก็บข้าวของมีค่าต่าง ๆ. กำปั่นมักมีขนาดค่อนข้างใหญ่ จึงมีน้ำหนักมาก เมื่อวางไว้ที่ใดแล้วก็มักจะไม่เคลื่อนย้ายไปไหน  กำปั่นขนาดย่อมมักจะเจาะรู ๔ รู ไว้ข้างใต้ ที่วางกำปั่นจะมีแท่งเหล็กที่มีเดือยสอดเข้าพอดีกับรูและยึดกำปั่นไว้ กันการเคลื่อนย้ายด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.