กุพชกะ

          กุพชกะ (อ่านว่า กุบ-ชะ -กะ) คำว่า กุพชกะ ใช้ครั้งแรกในบทละครพูดคำฉันท์เรื่องมัทนะพาธา พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริแต่งตำนานแห่งดอกกุหลาบตามจินตนาการส่วนพระองค์ โดยทรงใช้ดินแดนมัธยมประเทศเป็นฉาก และมีพระราชประสงค์จะนำคำภาษาสันสกฤตซึ่งแปลว่า กุหลาบ มาเป็นชื่อนางเอก แต่ก็ติดขัดด้วยคำว่า กุพฺชก (อ่าน กุบ-ชะ -กะ ) ในภาษาสันสกฤตมี ๒ ความหมาย คือ กุหลาบและคนค่อม หากยืดเสียงข้างท้ายเป็น กุพชกา (อ่านว่า กุบ-ชะ -กา) จะแปลว่า นางค่อม.  จึงทรงยักย้ายเปลี่ยนชื่อนางเอกแห่งเรื่องเป็น นางมัทนา แปลว่า หญิงผู้มัวเมาในความรัก

          ตามเรื่องมัทนพาธา ต้นกุหลาบมีอยู่แต่ในสวนสวรรค์นันทวโนทยานของพระอินทร์ นางฟ้าชื่อมัทนาถูกจอมเทวานามสุเทษณ์สาปให้ลงมาเกิดเป็นกุหลาบในดินแดนมนุษย์ โลกมนุษย์จึงมีกุหลาบเกิดขึ้นเป็นครั้งแรก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.