ก่อ

          ก่อ แปลว่า เริ่มทำให้เป็นรูปขึ้น เช่น ก่อกองไฟ  ก่อเจดีย์ทราย.    ก่ออิฐ  แปลว่า ใช้อิฐสร้างให้เกิดเป็นสิ่งก่อสร้างขึ้น หรือแปลว่า ที่สร้างด้วยอิฐ เช่น อาคารหลังนี้ก่ออิฐ.

          ก่อ แปลว่า ทำให้เกิด เช่น ก่อโรค แปลว่า ทำให้เกิดโรค เช่น ความสกปรกอาจก่อโรคต่าง ๆ.  ก่อมะเร็ง แปลว่า ทำให้เกิดโรคมะเร็ง.  ก่อเรื่อง แปลว่า ทำให้เกิดเรื่อง เช่น นายไปก่อเรื่องทะเลาะกับชาวบ้านมาอีกหรือ.  ก่อตัว แปลว่า เกิดขึ้น เช่น พายุลูกใหม่ก่อตัวขึ้นในทะเลจีน.  ถ้าใช้ว่า ก่อเกิด หรือ ก่อให้เกิด ก็แปลว่า ทำให้เกิด เช่นเดียวกัน เช่น ความรักชาติก่อเกิดพลังสามัคคี.  ความรักก่อให้เกิดพลังสร้างสรรค์  ความเกลียดมักก่อให้เกิดการทำลาย.

          มีสำนวนที่ใช้คำว่า ก่อ คือ ก่อแล้วต้องสาน หมายความว่า เริ่มทำสิ่งใดแล้วก็ควรทำต่อให้เสร็จ เช่น คุณไปเริ่มโครงการสอนภาษาไทยไว้ก็ต้องทำต่อไปสิ ก่อแล้วต้องสานจะมาทิ้งไปกลางคันคงไม่ได้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.