ขานนาค

          ขานนาค  ประกอบด้วยคำว่า  ขาน  และ  นาค

          ขาน หมายถึง กล่าว พูด เรียก เช่น ขานชื่อ หมายความว่า เรียกชื่อ.  ขานรับ หมายความว่า  ออกเสียงตอบเสียงเรียก

          นาค หมายถึง ผู้ประเสริฐ คือ ผู้ที่เตรียมตัวเข้าอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา

          ในพิธีอุปสมบท   ผู้เป็นนาคจะเข้าไปนั่งอยู่ต่อหน้าพระอุปัชฌาย์  พระกรรมวาจาจารย์  และพระสงฆ์ไม่น้อยกว่า ๑๐ รูปที่นั่งเป็นพระอันดับเป็นพยานในการบวช   มีเครื่องอัฐบริขารครบถ้วน  นาคจะกล่าวคำขอไตรสรณาคมน์  ขอศีล   และคำขอบวช   แล้วจะตอบข้อชักถามเกี่ยวกับความพร้อมของคุณสมบัติของผู้บวช  การที่พระกรรมวาจาจารย์และนาคกล่าวคำซักถามและโต้ตอบกันในเรื่องคุณสมบัติของผู้ขอบวชเพื่อตรวจสอบความพร้อมนี้เอง เรียกว่า  ขานนาค

          ต่อมา  อนุโลมเรียกคำขอบวชทั้งหมดว่า ขานนาค  เช่น จะบวชอยู่อาทิตย์หน้าแล้ว  จำบทขานนาคได้หรือยัง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.