คงกระพัน

          คำว่า คงกระพัน หมายถึงทนทานต่อศัสตราวุธ เช่น เชื่อกันว่าการสักทำให้คงกระพัน  เครื่องรางบางอย่างทำให้ผู้สวมใส่คงกระพัน  เขาอาบว่านยาแล้วนึกว่าจะอยู่ยงคงกระพัน แต่ถูกยิงนัดเดียวก็เสียชีวิต.

          คำว่า คงกระพัน ประกอบด้วยคำว่า คง กับคำว่า กระพัน. คำว่า คง โดยทั่วไปหมายถึงยังมียังเป็นอยู่อย่างเดิม เช่น คนไทยควรคงความเป็นไทย  ถึงแม้เขาจะยากจน เขาก็ยังคงความเป็นผู้ดี. แต่คำว่า คง ใน คงกระพัน น่าจะหมายถึงทนทาน ไม่เป็นอันตราย มีเสียงและความหมายใกล้เคียงกับคำว่า คง่ (อ่านว่า ก็วง) ในภาษาเขมร ซึ่งมีความหมายอย่างหนึ่งว่าคงกระพัน.

          นอกจากนั้น ภาษาไทบางภาษาที่พูดกันนอกประเทศไทยก็มีคำว่า คง ความหมายนี้ เช่น ภาษาไทที่พูดกันที่เมืองเติ๊ก ประเทศเวียดนาม มีคำว่า ค้ง ในคำว่า เกิ๊นมีค้ง หมายถึงคนมีอาคมกล้า ถูกยิงฟันไม่เข้า ถูกไฟไม่ไหม้. ส่วนคำว่า กระพัน อาจเป็นคำที่ยืมจากคำ กะบัล ในภาษามลายู ซึ่งหมายถึงทนทานต่อศัสตราวุธ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.