คันฉาย

          คันฉาย เป็นคำเรียกไม้สำหรับสงฟางออกจากเมล็ดข้าวในลานนวดข้าว. เมื่อชาวนาเก็บเกี่ยวข้าวมาผึ่งจนได้ที่แล้ว จะนำมาวางเรียงในลานนวดข้าว ใช้วัวหรือควายเหยียบเพื่อให้เมล็ดข้าวหลุดจากรวง แล้วใช้ไม้ยาวซึ่งทำปลายด้านหนึ่งให้งอขึ้น เป็นเครื่องมือสำหรับเกี่ยวฟางออกจากเมล็ดข้าว แล้วนำฟางไปกองไว้เป็นลอมฟาง. ไม้สงฟางนั้นมีชื่อเรียกต่าง ๆ กันไปว่า ไม้คันฉาย ไม้ดองหาย กระดองหาย ดองฉาย ดองหาย ขอฉาย หรือ ฉาย. คำว่า คันฉาย เป็นคำที่สร้างขึ้นจากคำไทยว่า คัน แปลว่า ด้าม  กับคำเขมรว่า ฉาย แปลว่า หยิบหย่ง ๆ  โกย เขี่ย. คันฉาย เป็นคำประสมไทยกับเขมร แปลว่า คันสำหรับโกยหรือเขี่ยฟางข้าว. ส่วนคำว่า ดอง ในคำว่า ดองหาย หรือ ดองฉาย แปลว่า ด้าม มาจากคำภาษาเขมรว่า ฎง (อ่านว่า ดอง)

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.