ฉัน

          คำว่า ฉัน มีหลายความหมาย. ความหมายแรก ฉัน หมายถึง ผู้พูด เมื่อพูดกับผู้ที่มีสถานภาพเสมอกัน เช่น เพื่อนพูดกับเพื่อน หรือเมื่อพูดกับผู้ที่มีสถานะต่ำกว่า เช่น ผู้ใหญ่พูดกับเด็ก. ความหมายที่ ๒ ฉัน หมายถึง รับประทาน เป็นคำกริยา ใช้แก่ภิกษุสามเณร เช่น ฉันภัตตาหาร ฉันน้ำปานะ. ความหมายที่ ๓ ฉัน แปลว่า สว่าง มีแสงจ้า มักใช้คู่กับคำว่า เฉิด เป็น เฉิดฉัน แปลว่า งามสดใส มักใช้ในคำประพันธ์

          ความหมายที่ ๔ ฉัน หมายความว่า เสมอ เหมือน อย่าง ในฐานะ เช่น สองครอบครัวนี้รักใคร่นับถือกันฉันญาติ  ชายหญิงคู่นี้ดูแลช่วยเหลือกันฉันเพื่อนมาตั้งแต่เด็ก

          นอกจากนี้ ฉัน ยังใช้ในการอุปมาอุปไมย กล่าวเปรียบเทียบของสองสิ่งว่าสิ่งหนึ่งเป็นอย่างไร อีกสิ่งหนึ่งก็เป็นทำนองเดียวกัน โดยใช้ว่า “ฉันใด…ฉันนั้น” เช่น ความโกรธมีโทษก่อผลร้ายมากฉันใด เมตตาก็มีคุณก่อให้เกิดผลดีมากฉันนั้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.