ฉาย

          คำว่า ฉาย มาจากคำภาษาบาลีว่า ฉายา ซึ่งแปลว่า เงา รูปถ่าย แสงสว่าง. ฉาย มี ๔ ความหมาย ความหมายแรกคือ เงา พบในคำว่า ชั้นฉาย ซึ่งแปลว่า เหยียบเงา เป็นวิธีบอกเวลาด้วยการใช้เท้าวัดเงาของคนที่ยืนกลางแดด และคำ พระฉาย ซึ่งเป็นราชาศัพท์ หมายถึง กระจกเงา ใช้ส่องหน้า. ความหมายที่ ๒ คือ ทำให้รังสีหรือแสงส่องไป เช่น ดวงอาทิตย์ฉายแสง. อิเหนาฉายกริช. อาจารย์ฉายสไลด์ภาพการผ่าตัดประกอบการบรรยาย. เขาไปฉายรังสีรักษามะเร็ง.  คำว่าฉายความหมายนี้อาจประสมกับคำอื่น ใช้เป็นสำนวน เช่น ฉายหนังซ้ำ หมายถึงเล่าหรือแสดงซ้ำ เช่น คุณลุงฉายหนังซ้ำเรื่องพบคุณป้าครั้งแรก. ความหมายที่ ๓ หมายถึง เปล่งประกายให้เห็น เช่น ดวงตาของยายฉายแววปรานี  ความหมายนี้อาจใช้ในความเปรียบ เช่น เด็กคนนี้ฉายแววฉลาด.  ความหมายที่ ๔ คือไปให้เห็นทั่ว ๆ เช่น เขาแต่งตัวโก้แล้วไปเดินฉายอยู่หน้าตลาด. ทำไมวันนี้ฉายเดี่ยว แฟนของคุณไปไหน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.