ฎีกา (๑)

          ฎีกา มาจากคำในภาษาบาลีว่า ฏีกา (อ่านว่า ตี-กา) ฎีกาเป็นชื่อประเภทหนังสือที่แต่งขึ้นเพื่ออธิบายคัมภีร์อรรถกถาหรือคัมภีร์ภาษาบาลีอื่นที่แต่งขึ้นสมัยหลัง เช่น ฎีกาวิสุทธิมรรค (อ่านว่า ดี-กา-วิ -สุด-ทิ -มัก) เป็นฎีกาที่อธิบายคัมภีร์วิสุทธิมรรค.  ฎีกาคาถาพาหุง เป็นฎีกาที่อธิบายคาถาพาหุง.

          ในภาษาไทยนอกจากจะมีความหมายตามภาษาบาลีแล้ว ฎีกา ยังมีความหมายอื่นอีกหลายความหมาย ความหมายแรกหมายถึง คำร้องทุกข์ที่ราษฎรผู้ใดผู้หนึ่งทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระมหากษัตริย์ เช่น ขุนช้างถวายฎีกาแด่พระพันวษาเพื่อร้องทุกข์เรื่องพระไวยลอบขึ้นเรือนลักพานางวันทอง. ความหมายที่ ๒ เป็นคำเรียกศาลยุติธรรมสูงสุดของประเทศไทย ว่า ศาลฎีกา. ความหมายที่ ๓ หมายถึง ฟ้องให้ศาลฎีกาพิจารณาพิพากษาหรือวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่ศาลอุทธรณ์ตัดสินมาแล้ว แต่คู่กรณียังไม่ยอมรับ หรือกฎหมายกำหนดว่าคดีนั้นจะต้องฎีกา

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.