ดัน

         ดัน หมายถึง ออกแรงอย่างมากเพื่อให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือผู้ใดผู้หนึ่งเคลื่อนไปข้างหน้า เช่น ฉันจะเอารถออก มีรถจอดซ้อนบังหน้าอยู่ คุณช่วยดันให้พ้นหน้ารถฉันหน่อยซิ. ของเหลวโดยปรกติจะไหลลงต่ำ แต่ของเหลวที่อยู่ในท่ออาจใช้ลมดันให้ไหลไปสู่ที่สูงได้ เช่น ในร่างกายของคนเราโลหิตจะไหลไปได้ทั่วร่างกายเพราะมีความดันโลหิต. น้ำประปาที่ไหลไปสู่บ้านเรือนก็ต้องอาศัยแรงดันน้ำจากที่สูง. กาลักน้ำเป็นเครื่องมือที่ใช้แรงกดของอากาศดันของเหลวออกจากภาชนะหรือที่เก็บซึ่งตั้งอยู่บนที่สูงให้ไหลผ่านขึ้นไปสู่ที่ที่สูงกว่า ก่อนจะไหลลงมาสู่ที่ต่ำ. คำว่า ดัน อาจใช้ในลักษณะเปรียบเทียบ เช่น อาการส่งเสริมให้คนใดคนหนึ่งเลื่อนตำแหน่ง เลื่อนฐานะขึ้นสูงกว่าเดิมก็อาจเรียกว่า ดัน เช่น เขาพยายามดันจนเธอได้เป็นนางงาม. เขาทั้งผลักทั้งดันจนเธอได้เป็นผู้แทนราษฎร.

          คำว่า ดัน ถ้าใช้นำหน้ากริยา มีความหมายว่า ขืนทำ ทำสิ่งที่ไม่น่าจะทำ หรือเกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด ใช้เป็นคำไม่สุภาพ เช่น บอกไม่ให้เดินลัดสนาม ดันเดินกันเสียจนสนามเสียหาย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.