ดูดาย

          ดูดาย พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง มีคำว่า ดาย แปลว่า ถ่ายเดียว อย่างเดียว เพิกเฉย เปล่า ไม่ใส่ใจ ง่าย เป็นคำไทยแท้. ในภาษาไทย มีคำกริยาคำหนึ่งว่า ดายหญ้า แปลว่า ถางหญ้า ทำให้ที่หายรก ทำให้ที่ดินเป็นที่เปล่า ๆ ไม่มีหญ้า. ในคำว่า ดูดาย นั้น ดาย ก็หมายความว่า เปล่า. ดูดาย จึงหมายความว่า ดูเปล่า ๆ หมายถึง เห็นเขาทำงานกันก็กลับนั่งดูเฉย ๆ ไม่ได้เข้าไปช่วยเหลืออย่างที่ควรจะทำ  แล้วกลายเป็นความหมายว่า ไม่ใส่ใจ ไม่ช่วยทำการงาน เช่น คำสอนแต่โบราณมีว่า “อยู่บ้านท่านอย่านิ่งดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่น” ซึ่งเป็นคำสอนให้มีความขยันและให้รู้จักเอาใจผู้ใหญ่ ผู้ที่มีบุญคุณแก่ตน. ไปอยู่บ้านใครก็ไม่เป็นคนเกียจคร้าน เอาแต่นั่งเฉย ๆ  ควรจะทำงานไป แม้ว่าทำอะไรไม่ได้เพียงปั้นวัวปั้นควายทำของเล่นให้ลูกหลานเจ้าของบ้านเล่นก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ควรทำ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.