ตึกกว้านร้านโรง

          ตึกกว้านร้านโรง เป็นคำซ้อนซึ่งหมายถึงสิ่งก่อสร้างประเภทอาคาร เช่น ที่เชียงใหม่เดี๋ยวนี้ตึกกว้านร้านโรงงดงามแบบสมัยใหม่ แต่ยังคงมีกาแลซึ่งเป็นสัญลักษณ์ทางเหนืออยู่

          ตึกกว้านร้านโรง ประกอบด้วยคำว่า ตึก กว้าน ร้าน และโรง. ตึก หมายถึง อาคารที่สร้างด้วยอิฐ หิน มีปูนเป็นตัวเชื่อม.  กว้าน มีความหมายว่า ตึก แต่มักจะใช้เฉพาะเมื่อซ้อนกับคำว่า ตึก เป็น ตึกกว้าน. คำนี้เป็นคำยืมจากภาษาจีนแต้จิ๋วออกเสียงว่า ก้วง หรือ ก้วน แปลว่า โรง สำนัก บ้านพัก ร้าน หอ สถาน ไทยรับมาเป็นคำว่า กว้าน.

          ร้าน หมายถึง ที่ที่ปลูกยกพื้นขึ้นสำหรับขายของหรือที่ปลูกเพื่อให้ต้นไม้เลื้อยขึ้น. โรง หมายถึง สิ่งปลูกสร้างที่มีลักษณะเป็นโถง มักจะอยู่บนดิน และมีขนาดใหญ่ เช่น โรงนา โรงละคร โรงเตี๊ยม โรงทหาร เมื่อไม่เจาะจงว่าเป็นสิ่งปลูกสร้างชนิดใด ในภาษาไทยนิยมใช้คำซ้อน กล่าวถึงสิ่งปลูกสร้างลักษณะต่าง ๆ หลายอย่างรวมกัน โดยไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามลักษณะหรือหน้าที่ของสิ่งปลูกสร้างนั้น ๆ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.