ทักษิณาวรรต

          ทักษิณาวรรต มาจากคำ ๒ คำรวมกัน คือ คำว่า ทักษิณ แปลว่า มือขวา ขวามือ  ด้านขวา หรือ ทิศที่อยู่ทางขวามือคือทิศใต้ กับคำว่า อาวรรต (อ่านว่า อา-วัด) แปลว่า การเวียนเป็นวงกลม ดังนั้น ทักษิณาวรรต จึงแปลว่า การเวียนเป็นวงกลมโดยหันมือขวาหรือด้านขวาของร่างกายเข้าหาสิ่งที่เวียน

          ตามคติของอินเดียทั้งฝ่ายพราหมณ์และฝ่ายพุทธถือว่าเมื่อบุคคลเดินเวียนขวารอบสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือผู้ใดผู้หนึ่ง จะบังเกิดมงคลแก่ผู้เวียนเป็นอย่างยิ่ง โดยมากนิยมเวียน ๓ รอบ เท่ากับจำนวนพระเวททั้ง ๓ หรือจำนวนพระรัตนตรัย  หากเวียนรอบบุคคล มงคลก็จะตกแก่ทั้งผู้เวียนและผู้ถูกเวียน คนไทยรับคติการเวียนแบบทักษิณาวรรตมา นิยมเวียนรอบพุทธศาสนสถาน เช่น พระอุโบสถ พระธาตุ พระพุทธรูป แต่ไม่มีคติเวียนรอบบุคคลอย่างของอินเดีย คำว่า ทักษิณาวรรต ใช้กับคำกริยา กระทำ เป็น กระทำทักษิณาวรรต เช่น หลังจากที่กระทำทักษิณาวรรตรอบพระธาตุพนม ๓ รอบแล้ว พวกเราก็นำดอกไม้ธูปเทียนมาบูชาองค์พระธาตุ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.