ทิศาปาโมกข์

          ทิศาปาโมกข์ ประกอบด้วยคำว่า ทิศา และ ปาโมกข์

          ทิศา เป็นรูปคำที่มาจากภาษาสันสกฤต. ทิศา แปลว่า ด้าน ทาง เบื้อง โดยกำหนดด้านสำคัญไว้เป็น ๔ ด้าน. ภาษาไทยนำคำว่า ทิศา มาใช้เป็นคำว่า ทิศ เช่น ทิศเหนือ ทิศใต้ ทิศตะวันออก ทิศตะวันตก

          ส่วน ปาโมกข์ มาจากภาษาบาลี ปาโมกฺข (อ่านว่า ปา-โมก-ขะ) แปลว่า ผู้เป็นหัวหน้า ผู้เป็นประธาน

          เมื่อรวม ทิศา กับ ปาโมกข์ เป็น ทิศาปาโมกข์ จึงแปลว่า ผู้เป็นหัวหน้าหรือผู้เป็นประธานทั่วทุกทิศ ใช้หมายถึง อาจารย์ หรือเจ้าสำนักผู้มีวิชาความรู้และมีชื่อเสียงโด่งดังเป็นที่รู้จัก ใช้ในเรื่องโบราณ นิทานชาดกหรือเรื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ เช่น เมื่อพระโอรสทรงเจริญวัยขึ้น พระราชบิดาก็ส่งให้ไปศึกษาวิชากับทิศาปาโมกข์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.