ทูษณ์ขรตรีเศียร

          ทูษณ์ขรตรีเศียร (อ่านว่า ทูด-ขอน-ตฺรี-เสียน) เป็นชื่อของพญายักษ์ที่เป็นน้องชาย ๓ คนของทศกัณฐ์ เรียงตามลำดับ คือ พญาขร พญาทูษณ์ และ ตรีเศียร.  ทั้ง ๓ หลงเชื่อนางสำมนักขา (อ่านว่า สัม-มะ-นัก-ขา) ซึ่งเป็นน้องสาวที่ไปกล่าวเท็จว่าถูกพระรามปลุกปล้ำ จึงยกทัพไปรบกับพระราม และถูกฆ่าตายหมดทั้ง ๓ คน

          คำว่า ทูษณ์ ใน ทูษณ์ขรตรีเศียร พ้องเสียงกับคำว่า ทูต ซึ่งหมายถึง ผู้ที่ทางราชการแต่งตั้งและมอบหมายให้เป็นผู้เจรจาและทำไมตรีกับต่างประเทศ. เมื่อพูดคำว่า ทูต ก็มักจะต่อสร้อยเป็น ทูตขรตรีเศียรไปด้วย. สำนวนนี้ใช้มาตั้งแต่สมัยอยุธยา หมายถึง ทูต ดังที่สมเด็จเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ กล่าวว่า “การรับทูตขรตรีเศียรเป็นประเพณีมาแต่โบราณ”.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.