บรรณศาลา

         บรรณศาลา ประกอบด้วยคำว่า บรรณ และ ศาลาบรรณ มีหลายความหมาย. บรรณ หมายถึง ใบไม้ เช่น บรรณศัพท์ หมายถึง เสียงใบไม้กระทบกัน. หมายถึง ปีก เช่น สุบรรณ แปลว่า ผู้มีปีกงาม คือ พญาครุฑ. หมายถึง หนังสือ เช่น บรรณพิภพ แปลว่า โลกแห่งหนังสือหรือโลกแห่งวรรณกรรม. คำว่า ศาลา หมายถึง อาคาร บ้าน เรือน หอ ห้อง ห้องโถง ห้องใหญ่ โรง เช่น ศาลากลาง คือ อาคารที่ใช้เป็นที่ว่าการจังหวัด

         บรรณศาลา (อ่านว่า บัน-นะ -สา-ลา) จึงแปลว่า โรงหรือศาลาที่มุงและบังด้วยใบไม้ มักใช้ในวรรณคดี หมายถึง ที่พำนักของฤๅษีหรือผู้บำเพ็ญพรต ดังตัวอย่าง ในร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก ตอนพระเวสสันดรคร่ำครวญเพราะคิดว่าพระนางมัทรีสิ้นพระชนม์ ว่า เจ้าจะเอาป่าชัฏนี่หรือมาเป็นป่าช้า จะเอาพระบรรณศาลานี่หรือมาเป็นพระเมรุทอง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.