บุษบา

          คำว่า บุษบา มาจากภาษาสันสกฤตว่า ปุษฺป (อ่านว่า ปุด-สะ-ปะ) แปลว่า ดอกไม้. ไทยนำคำว่า ปุษฺป มาใช้ว่า บุษบา หมายถึง ดอกไม้ เช่น ในลิลิตพระลอมีบทชมป่า พรรณนาต้นไม้ระหว่างทางที่จะไปสู่สำนักปู่เจ้าสมิงพรายว่า

          “…อเนกไม้หลายพรรณ มีวัลย์เวียนเกี้ยวกิ่ง ไม้แมกมิ่งใบระบัด ลมพานพัดระลอก ดอกดวงพวงเผล็ดช่อ กระพุ่มห่อเกสร สลอนบุษบาบาน ตระการกลิ่นหอมหื่น”

          นอกจากคำว่า บุษบา จะหมายถึงดอกไม้ คำนี้ยังใช้เป็นชื่อนางเอกในบทละครพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เรื่อง อิเหนา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงกล่าวถึงความหมายของชื่อนางบุษบาไว้ในจดหมายเหตุระยะทางเที่ยวชวากว่าสองเดือน ว่า

          “…บุษบานั้น ตามคำชวาหมายเอาต้นไม้อย่างหนึ่ง พาไปดูที่ต้นเปนต้นบุนนากเรานี่เอง ถ้านางบุษบาชื่อนั้นจริงก็ชื่อบุนนาก ไม่ใช่เปนบุบผาดอกไม้ทั่วไป คำที่ใช้เหมือนบุษบานั้น ชวาใช้กุสุโมหรือกุสุมแทน…”

          คำว่า บุษบา นี้ ตรงกับคำว่า บุปผา ที่มาจากภาษาบาลี

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.