ประภาคาร

          ประภาคาร มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า ปฺรภา (อ่านว่า ปฺระ-พา) รวมกับคำว่า อาคาร (อ่านว่า อา-คา-ระ). ปฺรภา แปลว่า แสงกล้า แสงสว่าง   ส่วน อาคาร แปลว่า บ้าน ที่อยู่ สถานที่. ประภาคาร หมายถึง หอสูงที่มีไฟอยู่บนยอด คอยส่องแสงเป็นสัญญาณเตือนผู้เดินเรือให้ระวังหินโสโครก หรือร่องน้ำที่มีกระแสน้ำเชี่ยว ประภาคารในสมัยก่อนใช้วิธีตามไฟไว้ตลอดคืน ใช้กระจกช่วยรวมแสงให้กล้าขึ้น แล้วบังคับให้แสงส่องออกไปเป็นลำและหมุนอยู่ตลอดเวลา เนื่องจากไฟที่ตามไว้บนยอดอาคาร เหมือนไฟที่ตามไว้ในตะเกียง เดิมจึงเรียกว่า เรือนตะเกียง ปัจจุบันใช้คำ ๒ คำว่า ประภาคาร กับ กระโจมไฟ. ประภาคารใช้เรียกหอสัญญาณไฟที่มีเจ้าหน้าที่อยู่ประจำ เช่น ประภาคารที่แหลมพรหมเทพ. ส่วนกระโจมไฟเรียกหอสัญญาณไฟที่ไม่มีเจ้าหน้าที่อยู่ประจำ เช่น กระโจมไฟเกาะจวง  กระโจมไฟเกาะตอม่อ. คำว่า ประภาคาร เป็นคำที่ใหม่กว่าเรือนตะเกียงและกระโจมไฟ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า light house

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.