ประสานงา

          คำว่า ประสานงา หมายถึง กริยาของช้าง ๒ เชือกที่ใช้งาสวนแทงกัน เช่น ช้างทรงของพระนเรศวรประสานงากับช้างทรงของพระมหาอุปราชาในการทำยุทธหัตถี. กริยาประสานงา หมายความว่า ช้างทรงทั้ง ๒ นั้น ใช้งาเสยเข้าหากัน. คำว่า ช้างประสานงา นำมาใช้เปรียบเป็นชื่อท่ารำ ชื่อทำนองเพลงไทยเดิม และเป็นชื่อกลอนกลบทแบบหนึ่ง. กลบทช้างประสานงามีลักษณะพิเศษ คือ ใช้เสียงพยัญชนะต้นของ ๓ พยางค์หน้าในวรรคหลัง ซ้ำกับเสียงพยัญชนะต้นของ ๓ พยางค์ท้ายในวรรคหน้า สอดประสานกันต่อไปเหมือนกับงาช้างสวนแทงกันโดยตลอด ดังตัวอย่าง

             บ่าวสาวแก่แลหลามตามตลาด            ตั้งตลอดร้านราษฎร์ไม่ขาดหลั่น
             มีของหลายขายค้าสารพัน                   สำหรับแผงแต่งประชันประชุมเรียง

          ปัจจุบันคำว่า ประสานงา ใช้เป็นสำนวน หมายถึง ปะทะกันอย่างรุนแรง เช่น รถโดยสารประจำทางประสานงากับรถบรรทุกทำให้คนขับเสียชีวิตทั้ง ๒ คน. และยังใช้หมายถึง ขัดแย้งกันอย่างรุนแรง เช่น ในที่ประชุมวันนี้ ประธานกับรองประธานประสานงากันเรื่องงบประมาณจัดนิทรรศการ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.