ปั้น

          ปั้น เป็นคำกริยามีหลายความหมาย ความหมายแรกหมายถึง ใช้มือทำให้ของอ่อน ๆ อย่างดิน ขี้ผึ้ง หรือ แป้ง ให้เป็นก้อนหรือเป็นรูปต่าง ๆ เช่น ชาวบ้านนั่งล้อมวงปั้นข้าวเหนียวกินกับส้มตำอย่างเอร็ดอร่อย. ครูสอนให้นักเรียนปั้นขนมลูกชุบ. ช่างปั้นหุ่นขี้ผึ้งเป็นรูปสุนทรภู่. เด็ก ๆ ปั้นดินน้ำมันเป็นรูปผลไม้ต่าง ๆ. คุณแม่ปั้นดินญี่ปุ่นเป็นดอกไม้.

          ปั้น มีความหมายเปรียบเทียบหมายถึง สร้าง  อบรมสั่งสอนให้ได้ดี หรือให้เป็นตัวเป็นตนขึ้น เช่น ครูปั้นศิษย์จนได้ดี. เขาปั้นเด็กให้เป็นดาราได้หลายคนแล้ว.  นอกจากนี้คำว่า ปั้น ยังใช้กับคำอื่นได้อีก เช่น ปั้นสีหน้า หมายความว่า แสร้งแสดงสีหน้าหรือแสร้งแสดงอารมณ์ออกทางสีหน้า เพื่อกลบเกลื่อนความรู้สึกที่แท้จริง เช่น เขาปั้นสีหน้าให้ดูสดชื่น ทั้ง ๆ ที่มีเรื่องทุกข์ใจ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.