พยศ

          คำว่า พยศ เป็นคำกริยา แปลว่า แสดงอาการดื้อ ไม่ยอมทำตาม ใช้กับม้าหรือวัวกระทิง เช่น ม้าพยศไม่ยอมให้ใครขึ้นขี่ จึงสะบัดคนที่ขี่ตกลงมา.  พยศ เมื่อใช้กับคน จะใช้เป็นคำนาม ในความหมายว่า ความดึงดื้อถือดี ความเอาชนะ ผู้ที่ทำพยศ มักเป็นเด็กหรือผู้น้อย เมื่อเด็กหรือผู้น้อยทำพยศ ผู้ใหญ่ก็ต้องปราบพยศ เช่น เด็ก ๆ เมื่อไม่ได้ของที่อยากได้ ก็จะทำพยศกับผู้ใหญ่  เมื่อเด็กทำพยศ ผู้ใหญ่ก็จะหาทางทำให้ละพยศ คือทำให้เลิกความดึงดื้อถือดีนั้น. พระโมคคัลลาน์ แสดงปาฏิหาริย์ทำให้นันโทปนันทนาคราชทิ้งพยศ ยอมฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า. ในทางกลับกัน ผู้ที่มีอาวุโสมากกว่า ถ้าไม่ยอมทำตามผู้ที่มีอาวุโสน้อย ก็จะไม่ใช้คำว่า พยศ เช่น ไม่พูดว่า พ่อแม่ทำพยศกับลูก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.