พรวน

          คำว่า พรวน มีหลายคำหลายความหมาย ใช้เป็นคำกริยาก็ได้ หมายถึงใช้จอบหรือเสียมเป็นต้นทำดินให้โปร่งหรือร่วน เช่น พ่อพรวนดินเตรียมปลูกผัก. ใช้เป็นคำนามก็ได้ เป็นชื่อปลาน้ำจืดรูปร่างคล้ายปลานวลจันทร์ เป็นชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่ง และในภาษาถิ่นใต้ คำว่า พรวน หมายถึงต้นเงาะ

          นอกจากนี้เมื่อใช้คำว่า พรวน ร่วมกับคำว่า เป็น ว่า เป็นพรวน หมายถึงต่อเนื่องกันไปเป็นแถว เป็นกลุ่ม เช่น เด็ก ๆ เดินตามขบวนแห่กันเป็นพรวน

          ในสมัยก่อน คำว่า พรวน มีอีกความหมายหนึ่ง หมายถึงโลหะทำเป็นรูปกลมกลวงมีลูกกลิ้งเล็ก ๆ อยู่ข้างในเพื่อให้เกิดเสียง ใช้ผูกคอสัตว์หรือข้อเท้าเป็นต้น เช่น ในไตรภูมิพระร่วงมีข้อความว่า “ธ จึงสั่งให้ประดับประดาม้าแก้วประเสริฐนั้นด้วยเครื่องประดับทั้งหลาย มีอาทิคือใส่กระดิ่งแลพรวนทองเครื่องสนิมอาภรณ์…”

          ปัจจุบัน คำว่า พรวน ความหมายนี้ไม่มีใช้ ต้องใช้ว่า ลูกกระพรวน หรือ กระพรวน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.