พระเจ้าวรวงศ์เธอ (ตอนที่ ๑)

          ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ครั้งรัชกาลที่ ๑ รัชกาลที่ ๒ รัชกาลที่ ๓ และคำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า พระเจ้าวรวงศ์เธอ 

          ครั้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำว่า พระเจ้าวรวงศ์เธอ เป็นคำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวเฉพาะที่มีพระชันษามากกว่าพระองค์ แต่ต่อมาก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล รัชกาลที่ ๑ รัชกาลที่ ๒ รัชกาลที่ ๓ และรัชกาลที่ ๔ ว่า “พระเจ้าบวรวงศ์เธอ” ทั้งหมด ส่วนพระโอรสพระธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล รัชกาลที่ ๕ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำนำพระนามว่า “พระบวรวงศ์เธอ”
ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้าฯ ให้ประกาศคำนำพระนามพระบรมวงศานุวงศ์ เมื่อวันเสาร์ที่ ๑๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๔ โดยเปลี่ยนคำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ครั้งรัชกาลที่ ๑ รัชกาลที่ ๒ รัชกาลที่ ๓ และรัชกาลที่ ๔ เป็น “พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ” และเปลี่ยนคำนำพระนามพระโอรสพระธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล รัชกาลที่ ๕ เป็น “พระราชวรวงศ์เธอ”

          คำนำพระนามคำว่า พระเจ้าวรวงศ์เธอ ไม่ได้ยุติการใช้ลงเพียงเท่านั้น ยังคงนำมาใช้ต่อในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่มิได้ใช้แก่พระราชโอรสพระราชธิดาของกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ซึ่งจะได้กล่าวถึงในตอนต่อไป.

  สุปัญญา  ชมจินดา