มาตราวัด

          มาตราวัดที่ปรากฏใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  มีอยู่หลายคำ จึงนำมาเสนอให้ได้ทราบดังนี้

          หลา เป็นมาตราวัด ๑ หลา เท่ากับ ๓ ฟุต หรือเท่ากับ ๐.๙๑ เมตร  นิ้ว เป็นมาตราวัดตามวิธีประเพณี ๑ นิ้ว เท่ากับ ๔ กระเบียด และ ๑๒ นิ้ว เป็น ๑ คืบ เมื่อใช้เป็นมาตราวัดของอังกฤษ ๑ นิ้ว เท่ากับ ๒.๕๔ เซนติเมตร และ ๑๒ นิ้ว เป็น ๑ ฟุต  หลา เป็นมาตราวัด คือ ๓ ฟุต เป็น ๑ หลา เท่ากับ ๐.๙๑ เมตร  คืบ เป็นมาตราวัดตามวิธีประเพณี ๑ คืบ เท่ากับ ๑๒ นิ้ว ใช้อักษรย่อว่า ค.  ศอก เป็นมาตราวัดตามวิธีประเพณี ๑ ศอก เท่ากับ ๒ คืบ  วา เป็นมาตราวัดตามวิธีประเพณี เท่ากับ ๔ ศอก มีอัตราเท่ากับ ๒ เมตร อักษรย่อว่า ว. วาตารางเหลี่ยม เป็นคำที่เลิกใช้แล้ว เป็นมาตราวัดตามวิธีประเพณี มีอัตราเท่ากับ ๔ ตารางเมตร เรียกว่า ตารางวา ก็ได้ ใช้อักษรย่อว่า ตร.ว. หรือ ว  เส้น เป็นชื่อมาตราวัด ๒๐ วา เป็น ๑ เส้น  โยชน์ เป็นชื่อมาตราวัด ๔๐๐ เส้น เป็น ๑ โยชน์  งาน เป็นมาตราวัดเนื้อที่ตามวิธีประเพณี เท่ากับ ๑๐๐ ตารางวา หรือ ๔๐๐ ตารางเมตร ใช้เป็นลักษณนามเรียกเนื้อที่ ๑๐๐ ตารางวา หรือ ๔๐๐ ตารางเมตร ว่า งานหนึ่ง หรือ ๑ งาน อักษรย่อว่า ง.

          ฟาทอม เป็นมาตราวัดระยะทาง เท่ากับ ๖ ฟุต หรือ ๑.๘ เมตร มักนิยมใช้วัดความลึกของทะเล ภาษาอังกฤษใช้ fathom  ตัน เป็นมาตรานํ้าหนักและมาตราวัด มีหลายอัตราแล้วแต่วัตถุที่ใช้ คือ (๑) เมตริกตัน เป็นมาตราชั่งเท่ากับน้ำหนัก ๑๐๐๐ กิโลกรัม หรือเป็นมาตราวัดเท่ากับ ๑.๑๓ ลูกบาศก์เมตรหรือ ๔๐ ลูกบาศก์ฟุต (๒) ตันระวางเรือ ถ้าคํานวณระวางบรรทุกสินค้าและห้องทั่วไปเรียก ตันกรอส ถ้าคํานวณเฉพาะบรรทุกสินค้า เรียก ตันเน็ต และถ้าคํานวณนํ้าหนักทั้งลําเรือเช่นเรือรบเรียก ตันระวางขับน้ำ  ทั้ง ตันกรอส ตันเน็ต และตันระวางขับน้ำ วัด ๑๐๐ ลูกบาศก์ฟุต เป็น ๑ ตัน และ (๓) ตันระวางบรรทุกอื่น ๆ ถ้าของหนักคิด ๑๐๑๖.๐๔๗ กิโลกรัม เป็น ๑ ตัน ถ้าเป็นของเบาคิดวัด ๑.๑๓ ลูกบาศก์เมตร หรือ ๔๐ ลูกบาศก์ฟุต เป็น ๑ ตัน ภาษาอังกฤษใช้ ton  พิลิปดา เป็นมาตราวัดมุม ได้แก่ ๑ ใน ๖๐ ของลิปดา  ฟุต เป็นมาตราวัดของอังกฤษ ๑ ฟุต เท่ากับ ๑๒ นิ้ว  ลิปดา เป็นมาตราวัดมุม ได้แก่เศษ ๑ ใน ๖๐ ขององศา แบ่งออกเป็น ๖๐ พิลิปดา

          นอกจากนี้ยังมีมาตราวัดตามวิธีเมตริก เช่น เมตร เซนติเมตร เดซิเมตร เดซิกรัม อีกด้วย

   พัชนะ  บุญประดิษฐ์