ระลึก

          ระลึก หรือ รำลึก แปลว่า นึกถึง ตรึกตรอง จะนึกถึงการงาน นึกถึงคน หรือนึกถึงเรื่องใด ๆ ก็ได้ เช่นในเรื่องพระลอ ปู่เจ้าสมิงพรายจะใช้ไก่ไปล่อพระลอ ก็มีคำประพันธ์ว่า “ปู่รำลึกถึงไก่ ไก่ก็มา” คำนี้มีใช้ถึง ๔ รูป คือ พยางค์แรกเป็น ระ รำ ลำ หรือ ร (อ่านว่า ระ) ที่ไม่มีรูปวิสรรชนีย์. แต่รูปที่นิยมกันมากที่สุดในปัจจุบัน คือ ระลึก เช่น ขอมอบภาพนี้ให้ไว้เป็นที่ระลึก. อนุสาวรีย์ทหารอาสาสร้างไว้เพื่อเป็นที่ระลึกถึงวีรชนที่อาสาไปรบในสงครามโลกครั้งที่ ๑. รูปอื่นนั้นมักปรากฏในคำประพันธ์ที่แต่งมาแต่โบราณบ้าง กวีบางคนใช้เพื่อความแปลกเฉพาะตนบ้าง. คำนี้ปรากฏในภาษาเขมรว่า รลึก (อ่านว่า โร-ลึก)  คำที่ถูกต้องในภาษาไทยจึงน่าจะเป็นคำว่า ระลึก แล้วแผลงเป็น รำลึก. ภายหลัง ร เรือ เปลี่ยนเป็น ล ลิง จึงกลายเป็น ลำลึก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.