ร่มโพธิ์ร่มไทร

          คำว่า ร่มโพธิ์ร่มไทร ประกอบด้วยคำว่า ร่ม โพธิ์ และ ไทร. คำว่า ร่ม เป็นคำเรียกสิ่งที่ใช้กางออกกันแดดกันฝน และหมายถึงบริเวณที่มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังแดดไว้ เมื่ออยู่ใต้ร่มก็จะไม่โดนแดดโดนฝน จึงนำมาใช้เปรียบบุคคลหรือสิ่งที่คุ้มครองป้องกันผู้อื่นมิให้เป็นอันตราย เช่น อยู่ใต้ร่มพระบารมี ใต้ร่มกาสาวพัสตร์. คำว่า โพธิ์ และ ไทร เป็นชื่อต้นไม้ใหญ่ที่มีกิ่งก้านสาขาแผ่กว้าง ให้ร่มเป็นที่พักพิงกันแดดกันฝนได้เป็นอย่างดี. อีกทั้ง โพธิ์ ยังเป็นต้นไม้สำคัญในทางพระพุทธศาสนา ด้วยเป็นต้นไม้ที่คุ้มกันแดดฝนให้พระพุทธเจ้าขณะที่บำเพ็ญเพียรจนได้ตรัสรู้พระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ. ส่วน ไทร ก็เป็นไม้ใหญ่ที่ให้ร่มแก่ผู้ที่เข้ามาอาศัยหลบแดดฝนได้อย่างดี. คำว่า ร่มโพธิ์ร่มไทร จึงเป็นคำที่นำมาใช้เป็นสำนวน หมายถึง ผู้ที่เป็นที่พึ่งและปกป้องคุ้มครองให้อยู่เป็นสุขสบายและปลอดภัย เช่น ลูกขอให้พ่อแม่มีอายุยืนยาว อยู่เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรให้ลูกหลานไปอีกนาน ๆ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.