ศก

          ศก มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า ศก (อ่านว่า สะ-กะ)

          ศกะ เป็นชื่อราชวงศ์ที่มีอำนาจปกครองอินเดียโบราณทางตอนเหนือระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๗ ถึงพุทธศตวรรษที่ ๙ อาณาจักรของราชวงศ์ศกะ ปัจจุบันอยู่ในแถบแคว้นคุชราษฏร์ (อ่านว่า คุด-ชะ-ราด) พระราชาพระองค์หนึ่งในราชวงศ์นี้ทรงพระนามว่าพระเจ้าศาลิวาหนะ (อ่าน สา-ลิ-วา-หะ-นะ) เป็นผู้ริเริ่มนำชื่อราชวงศ์ คือ ศกะ มาใช้เป็นชื่อเรียกปี ปีศกะที่ ๑ ตรงกับปีพุทธศักราช ๖๒๑. ต่อมาคำว่า ศกะ  ในภาษาสันสกฤต มีความหมายขยายออก หมายถึง ระบบการนับเวลาในรอบปีหนึ่ง ๆ. ภาษาไทยนำคำว่า ศก (อ่านว่า สะ-กะ)  ตามความหมายนี้มาใช้ แต่ออกเสียงว่า ศก (อ่าน สก) หมายถึง ปีตามราชวงศ์ศกะ หรือที่เรียกว่า มหาศักราช ดังปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ ๑ จารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราชว่า “๑๒๐๕ ศก ปีมะแม พ่อขุนรามคำแหงหาใคร่ใจในใจ แลใส่ลายสือไทยนี้ ลายสือไทยนี้จึ่งมีเพื่อพ่อขุนผู้นั้นใส่ไว้”  ๑๒๐๕ ศก หมายถึง มหาศักราช ๑๒๐๕ ตรงกับพุทธศักราช ๑๘๒๖

          ในภาษาไทยปัจจุบันคำว่า ศก มีความหมายว่า ปี เช่น ศกนี้ ศกหน้า เถลิงศก ขึ้นศกใหม่ ตลอดศก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.