ศอก

          ศอก หมายถึง ส่วนของแขน ตรงข้ามกับข้อพับ มักเรียกว่า ข้อศอก. ถ้าพับแขนเข้ามา ศอก จะเป็นส่วนที่มีลักษณะแข็ง แหลม จึงอาจใช้เป็นอาวุธของนักมวยที่จะใช้กระแทกทำร้ายคู่ต่อสู้ได้. นอกจากนี้ ศอก ยังใช้เป็นหน่วยวัดระยะความยาวอย่างหนึ่งของไทยกำหนดจากปลายสุดของข้อพับแขนไปถึงปลายสุดของนิ้วกลางที่เหยียดออก มีอัตรา ๑ ศอกเท่ากับ ๒ คืบ และ ๔ ศอกเท่ากับ ๑ วา. การวัดสิ่งของบางอย่างด้วยศอกอาจจะยาวเกินไป หรือวัดด้วยศอกแล้วเหลือช่วงสุดท้ายไม่ถึงศอก ขาดไปเล็กน้อย. จึงมีการกำหนดวัดด้วย ศอกกำ หรือ ศอกกำมา หรือ ศอกตูม คือระยะศอกที่กำมือไว้ ไม่เหยียดมือออกมา เป็นระยะที่ยาวไม่ถึง ๑ ศอก หรือไม่ถึง ๒ คืบ เช่น ห้องนี้กว้างห้าศอกกับหนึ่งศอกกำ. การวัดศอกยังมีที่แตกต่างไปอีกส่วนหนึ่ง คือ ศอกฝ่ามือ คือระยะ ๑ ศอก กับอีก ๑ ฝ่ามือ เป็นระยะที่ยาวกว่า ๑ ศอก หรือยาวกว่า ๒ คืบ.

          สำนวน ชายอกสามศอก เป็นคำเปรียบชายฉกรรจ์ที่มีร่างกายสมบูรณ์แข็งแรง เช่น ชายอกสามศอกอย่างเขาไม่มีวันย่อท้อต่องานหนัก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.