หมากรุก

          หมากรุกเป็นชื่อการเล่นชนิดหนึ่ง มาจากคำว่า หมาก เป็นคำเรียกสิ่งที่เป็นหน่วยเป็นลูก กับคำว่า รุก หมายถึง ล่วงล้ำเข้าไปในเขตของผู้อื่น. การเล่นหมากรุก มีกระดานกับตัวหมากเป็นอุปกรณ์การเล่น เล่นได้ครั้งละ ๒ คน สมมุติตัวหมากของแต่ละฝ่ายเป็นกองทหารเข้าต่อสู้กันในสมรภูมิ เพื่อล่วงล้ำเข้าไปในแดนของอีกฝ่ายหนึ่ง ถ้าหมากตัวสำคัญที่สุดของฝ่ายใดถูกกินหรือหมดตาเดิน ฝ่ายนั้นแพ้

          หมากรุกเป็นการเล่นของหลายชาติ ที่รู้จักกันดีในประเทศไทย คือ หมากรุกไทย หมากรุกจีน และหมากรุกสากล    หมากรุกไทยใช้กระดานที่มีตารางรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสจำนวน ๖๔ ช่อง แต่ละช่องเรียกว่า ตา แต่ละฝ่ายมีตัวหมากจำนวน ๑๖ ตัว ประกอบด้วย เบี้ย ๘ ตัว เรือ ม้า โคน อย่างละ ๒ ตัว และ เม็ด กับ ขุน อย่างละตัว ขุน เป็นตัวหมากที่สำคัญที่สุด

          ภาษาไทยมีสำนวนหลายสำนวนซึ่งมีที่มาจากหมากรุก เช่น เข้าตาจน จนมุม ไล่ไม่จน รุกคืบ รุกฆาต ล้มกระดาน หน้างอเป็นม้าหมากรุก ไม่ดูตาม้าตาเรือ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.