อธิกมาส

          อธิกมาส (อ่านว่า อะ -ทิ-กะ -มาด หรือ อะ-ทิก-กะ-มาด) เป็นคำที่มาจากภาษาบาลีสันกฤต อธิก (อ่านว่า อะ -ทิ-กะ) แปลว่า เกิน มาก.  มาส (อ่านว่า มา-สะ) แปลว่า พระจันทร์ หรือเดือน.  อธิกมาสจึงหมายถึงเดือนที่เพิ่มขึ้นในปีจันทรคติ คือในปีนั้นมี ๑๓ เดือน แทนที่จะมี ๑๒ เดือนตามปรกติ มีเดือน ๘ สองหน จึงเรียกว่า ๘ สอง ๘.  คือเมื่อหมดเดือน ๘ แล้ว แทนที่จะนับเดือนต่อไปเป็นเดือน ๙ ก็ให้นับเดือน ๘ ซ้ำอีกครั้ง และเรียกเดือน ๘ ทั้งสองนี้ว่าเดือน ๘ แรก และเดือน ๘ หลัง

          การนับเดือนทางจันทรคติเป็นการนับเดือนแบบไทย ๆ โดยนับข้างขึ้นข้างแรมนั้น ทำให้ ๑ ปี มี ๓๕๔ วัน แทนที่จะเป็น ๓๖๕ วันโดยประมาณ ทำให้ขาดไปปีละ ๑๑ วัน เมื่อครบ ๓ ปี จึงต้องเพิ่มอีก ๑ เดือนเพื่อให้มีจำนวนวันครบตามจำนวนที่ควรจะเป็น. ปี ๒๕๕๓ เป็นปีอธิกมาส มีเดือน ๘ สองครั้ง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.