อาย (๒)

          อาย เดิมหมายถึง สิ่งที่ลอยเจืออยู่กับอากาศ มองด้วยตาไม่เห็น และมักมีกลิ่นให้รู้ได้ว่าอากาศนั้นมี อาย เจืออยู่. คำว่า อาย จึงมักใช้ร่วมกับคำว่า กลิ่น เป็น กลิ่นอาย 

          ในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ ซึ่งเป็นพจนานุกรมสมัยต้นรัตนโกสินทร์ มีคำว่า อายดิน หมายถึง ไอที่ขึ้นจากดินหลังฝนตก มักมีกลิ่นหอม. อายพิษ หมายถึง ไอที่ทำให้ผู้สัมผัสเกิดเจ็บป่วยขึ้น. นอกจากนั้น ในหนังสือแสดงกิจจานุกิจของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) มีคำว่า อายน้ำ หมายถึง ควันขาว ๆ ที่พวยพุ่งขึ้นเมื่อน้ำเดือด ดังข้อความว่า

          “บุคคลจะกลั่นของต้มน้ำให้ร้อน น้ำนั้นก็ร้อนแล้วหนีร้อนขึ้นไปอยู่โดยเลอียด มีเครื่องเย็นปิดปกไว้ไม่ให้อายน้ำหนีไปได้ อายน้ำนั้นก็กลับเปนน้ำอยู่ดังเก่า ไม่ขาดสูญไปเลย”

          ทั้งคำว่า อายดิน อายพิษ อายน้ำ ปัจจุบันใช้ว่า ไอดิน ไอพิษ และไอน้ำ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.