อำมาตย์ (๑)

          อำมาตย์ (อ่านว่า อัม-หฺมาด) แผลงมาจากคำว่า อมาตย์ (อ่านว่า อะ -หฺมาด) ซึ่งมาจากภาษาสันสกฤตว่า อมาตฺย (อ่านว่า อะ -มาด-ยะ) มีความหมายตามรากศัพท์ว่า ผู้อาศัยอยู่ในบ้านหรือในครอบครัวของเรา คำว่า “เรา” ในที่นี้หมายถึงพระราชา ดังนั้น อมาตฺย จึงมีความหมายว่า คนสนิทของพระราชา ภายหลังเป็นที่ปรึกษาของพระราชา

          อมาตย์ (อ่านว่า อะ -หฺมาด) หรือ อำมาตย์ ในภาษาไทยใช้หมายถึง ขุนนางผู้ใหญ่ซึ่งเป็นข้าเฝ้าใกล้ชิดของพระราชา คอยถวายความเห็นเพื่อให้ทรงมีพระบรมราชวินิจฉัย

          คำว่า อมาตย์ หรือ อำมาตย์ พบในวรรณคดีและในกฎหมายตราสามดวง ใช้รวมกับคำอื่น ๆ อย่าง เสนามาตย์ (อ่านว่า เส-นา-มาด) เสวกามาตย์ (อ่านว่า เส-วะ-กา-มาด) พฤฒามาตย์ (อ่านว่า พฺรึด-ทา-มาด) อำมาตยาธิบดี  (อ่านว่า อัม-หฺมาด-ตะ-ยา-ทิบ-บอ-ดี) เป็นต้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.