เพนียด

          คำว่า เพนียด เป็นคำเรียกกรงต่อนกเขา หรือ หมายถึง วงล้อมทำเป็นคอกสำหรับคล้องช้าง เพนียดสำหรับคล้องช้างมีขนาดใหญ่. ศาสตราจารย์สุทธิลักษณ์  อำพันวงศ์ เล่าไว้ในหนังสือเรื่องช้างไทยว่า เพนียดทำด้วยซุงต้นใหญ่ ๆ เรียกว่า เสาตะลุง ปักห่างกันประมาณ ๑ คืบ เรียงรายไปโดยรอบเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า. การคล้องช้างจะมีช้างพังเป็นช้างต่อล่อให้ช้างป่าติดตามเข้าไปในเพนียดใหญ่ ต่อมาใช้ช้างพลายเข้าขนาบ ๒ ข้าง บังคับให้ช้างป่าเข้าซองไปในเพนียดเล็ก หมอช้างจะใช้เชือกคล้องเท้าหลังของช้าง แล้วควาญช้างจะช่วยกันดึงเชือกนั้นจนกระทั่งช้างป่าออกมาพ้นเพนียด

          คำว่า เพนียด พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ระบุว่าเป็นคำเขมร แต่พจนานุกรมเขมร-ไทยฉบับทุนพระยาอนุมานราชธน ระบุว่า คำเขมร เพฺนียด มาจากคำไทย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.