เยี่ยวม้า-เยี่ยวอูฐ-เยี่ยวจักจั่น

          เยี่ยว คือ ของเหลวซึ่งเป็นของเสียที่ถูกขับออกจากร่างกาย มีกลิ่นฉุน. เมื่อนำคำว่า เยี่ยว ไปใช้กับคำอื่น จะมีความหมายต่างกันออกไป เช่น เยี่ยวม้า เป็นชื่อไข่ที่เกิดจากการถนอมอาหารเพื่อใช้ในการบริโภค โดยนําไข่เป็ด ไข่ไก่ หรือไข่นกกระทา ไปแช่ในน้ำด่างหรือหมักขี้เถ้าประมาณ ๑๐-๑๕ วัน ไข่ขาวมีลักษณะใสและเป็นสีน้ำตาลเข้มคล้ายวุ้น และไข่แดงกลายเป็นสีดำ มีกลิ่นฉุน นํามารับประทานได้และสามารถเก็บไว้ได้นาน เรียกว่า ไข่เยี่ยวม้า. อีกคำหนึ่งคือ เยี่ยวอูฐ เป็นชื่อยาดมใช้สูดดมแก้อาการวิงเวียน ประกอบด้วยเม็ดแอมโมเนียคาร์บอเนตผสมน้ำแอมโมเนียและสารหอมบางอย่าง มีกลิ่นฉุนมาก. และคำว่า เยี่ยวจักจั่น (อ่านว่า เยี่ยว-จัก-กะ-จั่น) หมายถึงละอองน้ำที่จักจั่นดูดจากต้นไม้และปล่อยออกมาเป็นฝอย คล้ายละอองฝน ถ้าต้นไม้ใดละอองน้ำมากแสดงว่ามีจักจั่นอยู่มาก เวลากลางคืนชาวบ้านจะจับจักจั่นเพื่อนำไปบริโภค โดยเขย่าต้นไม้หรือใช้ไม้ตีตามกิ่งเพื่อให้ตัวจักจั่นร่วงลงพื้น จักจั่นจะไม่หนี เพราะจักจั่นจะมองไม่เห็นและบินไม่ได้. เยี่ยวจักจั่น ถ้าใช้เป็นคำอธิบายฝนที่ตกเป็นละอองว่า ฝนตกเป็นเยี่ยวจักจั่น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.