โขน

          โขนเป็นมหรสพรูปแบบหนึ่งของไทย  จัดแสดงในงานพระราชพิธีสำคัญ มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา    แต่โบราณมา  โขนเป็นมหรสพของหลวงที่คนธรรมดาทั่วไปไม่อาจจัดขึ้นได้เนื่องจากต้องใช้คนเป็นจำนวนมาก ทั้งการแสดงโขนต้องใช้ผู้แสดงที่ได้รับการฝึกหัดท่าเต้นท่ารำที่มีลักษณะพิเศษ   เครื่องแต่งกายของผู้แสดงต้องมีความเหมาะสมกับบท   ต้องมีเครื่องดนตรีที่ครบชุด  มีบทพากย์และบทเจรจาต่างกับมหรสพอื่น ผู้แสดงสวมหัวโขนจึงไม่ต้องร้อง ไม่ต้องเจรจาเอง.    เรื่องที่ใช้แสดงมีเรื่องเดียว คือ รามเกียรติ์ ซึ่งเป็นวรรณคดีเรื่องใหญ่ที่มีตัวละคร เป็นเทวดา  ฤๅษี  มนุษย์ ยักษ์  ลิง  และสัตว์ต่าง ๆ  เช่น   นก กวาง ควาย ปลา หมี. ตัวโขนที่เป็นยักษ์ ลิง ต้องสวมหัวโขนปิดหน้าผู้แสดงด้วย. การเล่นโขนเดิมเล่นแต่เวลากลางวัน  เนื่องจากต้องการให้เห็นความงามของเครื่องแต่งกายที่มีแบบต่าง ๆ   แต่ปัจจุบันมีไฟส่องสว่างจึงไม่จำเป็นต้องเล่นแต่ในเวลากลางวัน.   คำว่า  โขน สันนิษฐานว่ามาจากคำเขมรว่า  โลฺขน (อ่านว่า ละ -โคน) ซึ่งเรียกมหรสพที่มีลักษณะคล้ายกัน    คำว่า  โลฺขน  ในภาษาเขมรมาจากคำว่า ละคร ในภาษาไทย  

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.